Οι εξελίξεις των τελευταίων 24 ωρών μπορεί να αποδειχθούν σημείο καμπής σε αυτόν τον πόλεμο: Τα μαζικά αντίποινα του Ιράν εναντίον εγκαταστάσεων πετρελαίου και φυσικού αερίου στη Σαουδική Αραβία, το Κατάρ και όχι μόνο, που εκτόξευσαν τις τιμές του πετρελαίου, η παραλίγο κατάρριψη ενός αμερικανικού μαχητικού F-35 από το Ιράν και οι αποκαλύψεις του υπουργού Εξωτερικών Μπέσεντ ότι οι ΗΠΑ μπορεί να άρουν τις κυρώσεις για το ιρανικό πετρέλαιο στη θάλασσα για να μειώσουν τις τιμές του πετρελαίου.
Οι ΗΠΑ έχουν χάσει τον έλεγχο αυτού του πολέμου. Είχαν ένα σχέδιο Α, αλλά δεν είχαν σχέδιο Β.
Το Σχέδιο Α κατέρρευσε όταν έγινε σαφές ότι η δολοφονία του Αγιατολάχ Χαμενεΐ δεν έφερε ούτε την κατάρρευση της θεοκρατίας ούτε την παράδοσή της. Ως αποτέλεσμα, η Ουάσινγκτον αφήνει όλο και περισσότερο τους Ισραηλινούς να ηγηθούν, λόγω του ότι έχουν σχέδιο, παρόλο που το σχέδιό τους δεν εξυπηρετεί τα συμφέροντα των ΗΠΑ (οι Ισραηλινοί θέλουν να παρατείνουν τον πόλεμο για να υποβαθμίσουν ολόκληρη τη βιομηχανική βάση του Ιράν, ανεξάρτητα από το τι θα συμβεί στις αγορές ενέργειας, στην προεδρία του Τραμπ και στην ασφάλεια στην περιοχή συνολικά).
Το ισραηλινό χτύπημα κατά του πεδίου Pars, συντονισμένο με τις ΗΠΑ, είναι ιδιαίτερα σημαντικό επειδή παραβίασε μια υπόσχεση που έδωσε ο Τραμπ στο Κατάρ τον Σεπτέμβριο του 2025 ότι το Ισραήλ δεν θα επιτρέπεται πλέον να χτυπήσει το Κατάρ.
Αλλά αυτό το κοίτασμα φυσικού αερίου το μοιράζονται τόσο το Ιράν όσο και το Κατάρ, επομένως ήταν μια επίθεση τόσο κατά του Κατάρ όσο και κατά του Ιράν. Με αμερικανικό συντονισμό. Αυτό – και ο αντίκτυπος στις αγορές ενέργειας – μπορεί να εξηγήσει γιατί ο Τραμπ πήγε στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης για να κατηγορήσει το Ισραήλ για την επίθεση και να τους απαγορεύσει δημοσίως να χτυπήσουν περαιτέρω ενεργειακά πεδία.
Αλλά τα σχόλια του Μπέσεντ σχετικά με την άρση των κυρώσεων για το ιρανικό πετρέλαιο που βρίσκεται σήμερα σε δεξαμενόπλοια στη θάλασσα είναι τα πιο σημαντικά. Αν και γίνεται κυρίως για να πιέσει προς τα κάτω τις τιμές του πετρελαίου, φαίνεται ότι μπορεί ωστόσο να έχουμε εισέλθει σε έδαφος ανακούφισης από τις κυρώσεις από ανάγκη.
Έγραψα πριν από αρκετές ημέρες ότι η Τεχεράνη είναι πολύ απίθανο να τερματίσει τον πόλεμο ακόμη και αν οι ΗΠΑ αποχωρήσουν και κηρύξουν τη νίκη. Το Ιράν έχει μόχλευση για πρώτη φορά εδώ και χρόνια και θα επιδιώξει να την ανταλλάξει. Έχει ζητήσει δημοσίως το κλείσιμο των αμερικανικών βάσεων, αποζημιώσεις και ανακούφιση από τις κυρώσεις προκειμένου να σταματήσει να πυροβολεί το Ισραήλ και να ανοίξει τα Στενά. Το πρώτο μπορεί να συμβεί με την πάροδο του χρόνου ούτως ή άλλως, το δεύτερο είναι εξαιρετικά απίθανο, αλλά το τρίτο – η ανακούφιση από τις κυρώσεις – μπορεί να γίνει πιο εύλογο καθώς το κόστος του πολέμου αυξάνεται και οι στρατηγικές κλιμάκωσης γίνονται όλο και πιο αυτοκτονικές για τον Τραμπ.
Η επιστροφή στο προπολεμικό status quo είναι απαράδεκτη για την Τεχεράνη, διότι όχι μόνο θα βρίσκεται σε υποβαθμισμένη κατάσταση, αλλά και σε κατάσταση συνεχούς αποδυνάμωσης, επειδή οι δρόμοι της για την ανακούφιση από τις κυρώσεις έχουν ανατιναχθεί. Εάν το Ιράν αποδυναμωθεί περαιτέρω, θα προσκαλέσει μόνο περαιτέρω αμερικανική και ισραηλινή επιθετικότητα, πιστεύει η Τεχεράνη, επειδή ήταν η λανθασμένη αντίληψη της ιρανικής αδυναμίας που δημιούργησε το «παράθυρο ευκαιρίας» για να επιτεθούν αρχικά στο Ιράν.
Η ελάφρυνση των κυρώσεων είναι, ως εκ τούτου, μια αναγκαιότητα για να διασφαλιστεί ότι ο πόλεμος δεν θα ξαναρχίσει.
Αλλά εδώ είναι το σημείο όπου το Ιράν μπορεί να κάνει λάθος υπολογισμό. Ο Τραμπ μπορεί να μην έχει φτάσει ακόμη στο σημείο όπου το κόστος της συνέχισης του πολέμου είναι τόσο υψηλό ώστε να επιλέξει να προσφέρει εξαιρέσεις από τις κυρώσεις σε επιλεγμένες χώρες για να πάρει τη συμφωνία του Ιράν να ανοίξει τα στενά και να τερματίσει τον πόλεμο. Πιθανότατα θα φτάσει σε αυτό το σημείο μόνο όταν θα είναι σαφές ότι η βάση του αρχίζει να στρέφεται σοβαρά κατά του πολέμου.
Σε εκείνο το σημείο, ο Τραμπ θα αντιμετωπίσει μια χρονική στενότητα. Θα χρειαστεί ένα αφήγημα στο οποίο θα δηλώνει νικητής – με τη βάση του να το πιστεύει. Ελλείψει της ικανότητας να πείσει τη βάση του ότι έχει νικήσει, το όφελος από τον τερματισμό του πολέμου μπορεί να μην αντισταθμίζει το κόστος της συνέχισής του. Και μόλις η βάση του αρχίσει να στρέφεται εναντίον του πολέμου, η ικανότητά του να την πείσει για τη νίκη του αρχίζει να μειώνεται.
Έχοντας υπόψη το γεγονός ότι η διαπραγμάτευση αυτού του τέλους μπορεί να διαρκέσει εκτιμώμενα 7-10 ημέρες στην καλύτερη περίπτωση, κάτι που διαφέρει από τις 24 περίπου ώρες που χρειάστηκαν για να διαπραγματευτεί την άνευ όρων κατάπαυση του πυρός τον Ιούνιο, η Τεχεράνη μπορεί να υπερβάλει και να συμφωνήσει να ξεκινήσει αυτές τις διαπραγματεύσεις μόνο σε ένα σημείο κατά το οποίο η διάρκεια των διαπραγματεύσεων μπορεί να υπερβαίνει τον χρόνο που απομένει στον Τραμπ για να δηλώσει πειστικά τη νίκη και να εξασφαλίσει στον εαυτό του μια έξοδο που θα σώζει τα προσχήματα.
Η σωστή χρονική στιγμή θα είναι πολύ δύσκολη τόσο για τις ΗΠΑ όσο και για το Ιράν. Το Ισραήλ θα κάνει ό,τι μπορεί για να σαμποτάρει οποιαδήποτε τέτοια ράμπα εξόδου, συμπεριλαμβανομένης της δολοφονίας των διαπραγματευτών του Ιράν. Αλλά θα γίνεται όλο και πιο σαφές -αν δεν έχει γίνει ήδη- στον Τραμπ ότι όλες οι επιλογές του για κλιμάκωση μόνο βαθαίνουν την κατάσταση χαμένου-χαμένου στην οποία έχει θέσει τον εαυτό του.
Αυτός είναι ο λόγος για τον οποίο ο Τραμπ δεν έπρεπε ποτέ να είχε ακούσει τον Νετανιάχου εξ αρχής.
Πηγή Responsible Statecraft
