Ταχύτητα στη μετά πανδημία εποχή έχουν ανεβάσει οι περιφέρειες Αττικής και Κρήτης, απορροφώντας το μεγαλύτερο μέρος της αύξησης των εσόδων και της τουριστικής δραστηριότητας, κάτι που αποτυπώνεται στο γεγονός ότι είναι οι μοναδικές που έχουν ενισχύσει τα μερίδιά τους σε επίπεδο επισκέψεων, διανυκτερεύσεων και δαπανών.
Μάλιστα, η περιφέρεια Αττικής έχει καταφέρει να ενισχύσει σημαντικά το μερίδιό της σε επίπεδο δαπανών των ξένων τουριστών σε σημείο που το 2024 σχεδόν το ¼ του συνόλου των εισπράξεων κατευθύνθηκε σε αυτή.
Σε γενικές γραμμές, σύμφωνα με τη μελέτη του Ινστιτούτου του Συνδέσμου Ελληνικών Τουριστικών Επιχειρήσεων (ΙΝΣΕΤΕ), στην οποία περιγράφονται οι μεταβολές σε βασικά μεγέθη του ελληνικού τουρισμού μεταξύ του 2019, του τελευταίου έτους προ πανδημίας, η Μέση κατά Κεφαλή Δαπάνη σε επίπεδο χώρας αυξήθηκε κατά 9 ευρώ, από 564 ευρώ σε 573 ευρώ.
Την ίδια στιγμή, η Μέση Διάρκεια Παραμονής στη χώρα συρρικνώθηκε από 7,4 διανυκτερεύσεις το 2019 σε 6,4 το 2024, με το μεγαλύτερο μέρος της μείωσης να παρατηρείται μεταξύ 2023 και 2024, μετά δηλαδή τη λήξη της περιόδου «revenge travel». Ως εκ τούτου, καταγράφηκε αύξηση της Μέσης Δαπάνης ανά Διανυκτέρευση το ίδιο διάστημα από 76 ευρώ το 2019 σε 89 ευρώ το 2024.
Σε αυτό το νέο περιβάλλον, η Αττική και η Κρήτη ξεχώρισαν, καταγράφοντας δυσανάλογα υψηλές επιδόσεις σε σχέση με τις υπόλοιπες περιφέρειες.
Πρωταγωνίστρια η περιφέρεια Αττικής
Η Αττική αναδεικνύεται στον απόλυτο πρωταγωνιστή της περιόδου 2019 – 2024, παρουσιάζοντας τις μεγαλύτερες θετικές μεταβολές τόσο στο μερίδιο αφίξεων, όσο και σε μερίδιο Μέσης Δαπάνης ανά Επίσκεψη.
Το μερίδιο της Αττικής ως προς τις αφίξεις ενισχύθηκε κατά 6 ποσοστιαίες μονάδες, από 16% το 2019 σε 22% το 2024. Αντίστοιχα η Μέση Δαπάνη ανά Επίσκεψη αυξήθηκε κατά 103 ευρώ, στα 541 ευρώ από 438 ευρώ το 2019, ποσό που ανέβασε τον μέσο όρο των περιφερειών της χώρας κατά 41 ευρώ, στα 523 ευρώ το 2024.
Ακόμη πιο εντυπωσιακή, ωστόσο, είναι η μεταβολή του μεριδίου της Αττικής ως προς τις συνολικές εισπράξεις. Είναι ενδεικτικό ότι το σχετικό ποσοστό αυξήθηκε από περίπου 14,7% σε 23%, καταγράφοντας τη μεγαλύτερη μεταβολή μεταξύ όλων των περιφερειών. Έτσι, στην Αττική το 2024 δαπανήθηκε σχεδόν 1 στα 4 ευρώ που ξόδεψαν συνολικά οι ξένοι τουρίστες που επισκέφθηκαν την Ελλάδα.
Αυτή η άνοδος κατά 8 ποσοστιαίες μονάδες τοποθετεί τη συγκεκριμένη περιφέρεια στη δεύτερη θέση της σχετικής λίστας, πίσω από εκείνην του Νοτίου Αιγαίου, η οποία παρότι έχασε μερίδιο κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες, εξακολουθεί να τερματίζει πρώτη.
Σε ό,τι αφορά τις συνολικές διανυκτερεύσεις, το μερίδιο της Αττικής αυξήθηκε κατά περισσότερες από 6 ποσοστιαίες μονάδες, επιβεβαιώνοντας τη μετατροπή της Αθήνας σε κορυφαίο city break προορισμό.
Σε αυτή την κατεύθυνση καθοριστικό ρόλο διαδραμάτισαν η ενίσχυση της αεροπορικής συνδεσιμότητας της πόλης, η εκρηκτική άνοδος της αγοράς των βραχυχρόνιων μισθώσεων και το επενδυτικό κρεσέντο σε ξενοδοχειακές μονάδες υψηλών προδιαγραφών.
Σταθερή αξία η Κρήτη
Στους κερδισμένους συμπεριελήφθη και η Κρήτη, η οποία διατήρησε τον ρόλο της ως βασικού πυλώνα του ελληνικού τουρισμού, καταγράφοντας ισχυρές επιδόσεις σε όλη την περίοδο. Μάλιστα, αν και οι ποσοστιαίες αυξήσεις της ήταν μικρότερες σε σύγκριση με την Αττική, δεν αποδυναμώθηκε η δυναμική της.
Πιο αναλυτικά, η μεγαλόνησος παρουσίασε αύξηση της Μέσης Δαπάνης ανά Επίσκεψη κατά 86 ευρώ κατά τη διάρκεια της περιόδου 2019 – 2024.
Ως εκ τούτου, σύμφωνα με τη μελέτη του ΙΝΣΕΤΕ, το μερίδιο της Κρήτης σε επίπεδο δαπανών ενισχύθηκε κατά 2 ποσοστιαίες μονάδες. Αντίστοιχη άνοδος καταγράφηκε και σε επίπεδο διανυκτερεύσεων, με τις επισκέψεις να αυξάνονται κατά μόλις μία ποσοστιαία μονάδα.
Η εικόνα στο Νότιο Αιγαίο
Το Νότιο Αιγαίο, αν και παρουσίασε οριακή άνοδο κατά 1 ευρώ σε ό,τι αφορά τη Μέση Δαπάνη ανά Επίσκεψη, παρέμεινε η περιφέρεια με τα υψηλότερα συνολικά τουριστικά έσοδα.
Σε επίπεδο δαπανών το μερίδιο της περιφέρειας περιορίστηκε κατά δύο ποσοστιαίες μονάδες, με το αντίστοιχο ποσοστό ως προς τις διανυκτερεύσεις να μειώθηκε κατά περίπου μία ποσοστιαία μονάδα. Σε ό,τι αφορά, πάντως, τις επισκέψεις η περιφέρεια Νοτίου Αιγαίου διατήρησε τις επιδόσεις της ακέραιες, χωρίς να καταγράφεται κάποια μεταβολή.
Οι χαμένοι
Τα Ιόνια Νησιά χαρακτηρίστηκαν από μια σταθερότητα ως προς το μερίδιό τους σε επίπεδο επισκέψεων και διανυκτερεύσεων σε γενικές γραμμές παρά τις μικρές απώλειες, με τις δαπάνες τους να περιορίζονται κατά μία ποσοστιαία μονάδα κατά τη διάρκεια της… επίμαχης πενταετίας.
Η Κεντρική Μακεδονία συμπεριελήφθη στους χαμένους, με το μερίδιό της σε ό,τι αφορά επισκέψεις, διανυκτερεύσεις και δαπάνες να περιορίζεται. Πιο αναλυτικά, μεγαλύτερη υστέρηση εντοπίστηκε σε επίπεδο δαπανών, με το μερίδιο της Κεντρικής Μακεδονίας να πέφτει από το 13% το 2019 στο 7% το 2024. Τέσσερις ποσοστιαίες μονάδες απώλεσε ως προς τις διανυκτερεύσεις, ενώ μικρότερες στη μία ποσοστιαία μονάδα ήταν οι απώλειες σε ό,τι αφορά τις επισκέψεις.
Τέλος, οι περιφέρειες Πελοποννήσου, Στερεάς Ελλάδας, Θεσσαλίας, Ηπείρου, Δυτικής Ελλάδας και Ανατολικής Μακεδονίας – Θράκης κατέγραψαν το 2024 γενικευμένη απώλεια μεριδίων σε αφίξεις, διανυκτερεύσεις και εισπράξεις σε σχέση με το 2019.
Παρά τις επιμέρους τοπικές επιτυχίες, οι περιοχές αυτές δεν συμμετείχαν ουσιαστικά στην αναπτυξιακή δυναμική της πενταετίας, γεγονός που διευρύνει τις γεωγραφικές ανισότητες και ενισχύει τη συγκέντρωση του τουριστικού προϊόντος σε λίγους ισχυρούς πόλους.