Χωρίς πραγματική παραγωγική ανασυγκρότηση και εστίαση στον πρωτογενή τομέα και τη μεταποίηση, η επόμενη κρίση είναι αναπόφευκτη
Παρά τις θριαμβολογίες της κυβέρνησης για «ισχυρή ανάπτυξη», «επενδυτική βαθμίδα» και «επιστροφή στην κανονικότητα», τα πραγματικά στοιχεία δείχνουν μια οικονομία εύθραυστη, υπερχρεωμένη και κοινωνικά πιεσμένη.
Το αφήγημα στηρίζεται σε επιλεκτικά νούμερα και ευρωπαϊκά κονδύλια που τελειώνουν, ενώ κάτω από την επιφάνεια συσσωρεύονται ξανά οι ίδιες παθογένειες που οδήγησαν τη χώρα στην κρίση.
1. Ανάπτυξη με ημερομηνία λήξης
Η ανάπτυξη της τάξης του 2%–2,2% που επικαλείται η κυβέρνηση δεν προέρχεται από αύξηση παραγωγικότητας, αλλά:
- από πόρους του Ταμείου Ανάκαμψης
- από κατανάλωση με δανεικά
- από τουρισμό και ακίνητα
Πάνω από 60% των επενδύσεων συνδέεται άμεσα ή έμμεσα με ευρωπαϊκά κονδύλια. Το Ταμείο Ανάκαμψης ολοκληρώνεται το 2026, αφήνοντας χρηματοδοτικό κενό άνω των 15 δισ. ευρώ ετησίως. Χωρίς αυτά, ο ρυθμός ανάπτυξης πέφτει κοντά στο 0,8%–1%, επίπεδο στασιμότητας.
2. Ληξιπρόθεσμα του Δημοσίου: το κράτος δεν πληρώνει
Τα ληξιπρόθεσμα χρέη του Δημοσίου προς ιδιώτες έχουν εκτιναχθεί στα:
- 3,8 δισ. ευρώ (τέλος 2024)
- αυξημένα κατά περίπου 800 εκατ. ευρώ μέσα σε έναν χρόνο
Από αυτά:
- πάνω από 1,5 δισ. ευρώ αφορούν νοσοκομεία
- περίπου 900 εκατ. ευρώ ασφαλιστικά ταμεία
Το κράτος στραγγαλίζει τη ρευστότητα της αγοράς, ενώ μιλά για «στήριξη επιχειρηματικότητας».
3. Ιδιωτικό χρέος άνω των 230 δισ. ευρώ
Η πραγματική βόμβα στην οικονομία είναι το ιδιωτικό χρέος:
- χρέη προς εφορία: 112 δισ. ευρώ
- χρέη προς ασφαλιστικά ταμεία: 50 δισ. ευρώ
- κόκκινα δάνεια (εκτός τραπεζικών ισολογισμών): 80 δισ. ευρώ
Συνολικά, το ιδιωτικό χρέος ξεπερνά τα 230 δισ. ευρώ, δηλαδή περισσότερο από το ΑΕΠ της χώρας.
4. Σχεδόν 4 εκατ. φορολογούμενοι δεν μπορούν να πληρώσουν
Σύμφωνα με την ΑΑΔΕ:
- 3,9–4 εκατ. φορολογούμενοι έχουν ληξιπρόθεσμες οφειλές
- λιγότερο από 25% μπορεί να τηρήσει ρύθμιση
Η υπερφορολόγηση έχει εξαντλήσει νοικοκυριά και μικρομεσαίες επιχειρήσεις.
5. Πληθωρισμός που δεν φαίνεται στα δελτία Τύπου
Από το 2021 μέχρι σήμερα:
- τρόφιμα: +30% έως +35%
- ενέργεια: +25%
- ενοίκια: +20%–25%
Οι καθαρές αυξήσεις μισθών κινούνται μόλις στο 10%–12%.
Η αγοραστική δύναμη καταρρέει.
6. Στέγη: κοινωνική βόμβα σε εξέλιξη
Η Ελλάδα έχει:
- το υψηλότερο κόστος στέγασης ως ποσοστό εισοδήματος στην ΕΕ
- πάνω από 35% του διαθέσιμου εισοδήματος πάει σε ενοίκιο ή δάνειο
- αυξήσεις ενοικίων έως 40% από το 2019
Η «ανάπτυξη» στα ακίνητα λειτουργεί εις βάρος της κοινωνίας.
7. Δημόσιο χρέος 365 δισ. ευρώ
Παρά τη μείωση του λόγου χρέους/ΑΕΠ, το δημόσιο χρέος παραμένει:
- κοντά στα 365 δισ. ευρώ
- απολύτως εξαρτημένο από χαμηλά επιτόκια και ευρωπαϊκή στήριξη
Μια αλλαγή στο διεθνές περιβάλλον αρκεί για να ανατραπεί η ισορροπία.
8. Επενδύσεις χαμηλής ποιότητας
Οι επενδύσεις κατευθύνονται κυρίως σε:
- τουρισμό
- ακίνητα
Η μεταποίηση παραμένει κάτω από 9% του ΑΕΠ, όταν στην ΕΕ είναι περίπου 15%.
9. Αγορά εργασίας με μισθούς φτώχειας
Ο μέσος καθαρός μισθός:
- δεν ξεπερνά τα 1.050 ευρώ
- παραμένει περίπου 20% χαμηλότερος σε πραγματικούς όρους από το 2009
Η μείωση της ανεργίας βασίζεται στην κακοπληρωμένη εργασία.
Άλλο αφήγημα, άλλη πραγματικότητα
Όταν:
- το κράτος χρωστά δισ. στην αγορά
- οι πολίτες χρωστούν πάνω από 230 δισ.
- οι μισθοί δεν καλύπτουν τον πληθωρισμό
- η στέγη γίνεται απρόσιτη
Τότε τα περί «ισχυρής οικονομίας» αποτελούν επικοινωνιακό μύθο.
Η ελληνική οικονομία δεν έχει καταρρεύσει ακόμη, αλλά κινείται προς αυτή την κατεύθυνση.
Στηρίζεται σε ευρωπαϊκά χρήματα που τελειώνουν, σε αναβολές πληρωμών και σε στατιστική ωραιοποίηση.
Χωρίς πραγματική παραγωγική ανασυγκρότηση και εστίαση στον πρωτογενή τομέα και τη μεταποίηση, ουσιαστική αύξηση εισοδημάτων, η επόμενη κρίση δεν είναι θέμα «αν», αλλά πότε.
