Του Ηλία Παπαγεωργιάδη
Η λεγόμενη “εφοδιαστική αλυσίδα” είναι κάτι για πολλούς θεωρητικό και αόριστο, αλλά στην πράξη είναι ο λόγος της ευημερίας του δυτικού κόσμου και αυτή που διασφαλίζει την πρόσβασή μας σε αγαθά με κόστος που μπορούμε να πληρώσουμε. Μετά τον δεύτερο παγκόσμιο πόλεμο σε γενικές γραμμές δεν είχαμε προβλήματα στη διεθνή εφοδιαστική αλυσίδα. Είχαμε περιόδους με μεγάλες τιμές πχ πετρελαίου (2 πετρελαϊκές κρίσεις), όμως δεν υπήρξε κάποιος πόλεμος / περιστατικό που να καταστρέψει στρατηγικές υποδομές που υποστηρίζουν αυτή την “αλυσίδα”.
Η παγκόσμια οικονομία στηρίζεται στο πετρέλαιο, τα υποπροϊόντα του και το φυσικό αέριο. Μπορεί οι πάσης φύσεως “θεωρητικοί” να πιστεύουν πως η λύση είναι να τα κάνουμε όλα ηλεκτρικά, αν όμως ξεκινούσαμε σήμερα να φτιάξουμε τις αναγκαίες υποδομές, θα χρειαζόμασταν άπειρα δις και πολλές δεκαετίες (πχ απλά για να φέρουμε αρκετό ρεύμα στις πόλεις και να υπάρχουν μόνο ηλεκτρικά αυτοκίνητα). Το ίδιο ισχύει και με τα “βιοπλαστικά” που υποτίθεται πως προωθούμε ως επιλογή “για να απαλλαγούμε από τα πλαστικά που δεν κάνουν καλό στο περιβάλλον”. Εξαιρετική ιδέα, πανάκριβη, επιδοτούμενη και αδύναμη να μας προσφέρει αρκετά προϊόντα σε προσιτές τιμές.
Γιατί αυτός ο πόλεμος είναι διαφορετικός
Πόλεμο έχουμε στην Ουκρανία από το 2022, ανατροπές καθεστώτων σε πολλές χώρες μέσα στον 21ο αιώνα, πόλεμο στο Ιράκ και το Αφγανιστάν από το 2001 για πολλά χρόνια, πολέμους και τη δεκαετία του 90, του 80, του 70 κλπ.
Αυτός ο πόλεμος που ξεκίνησε στις 28.02.2026 έχει μία μεγάλη διαφορά με όλους τους άλλους:
- Πλήττονται ( = καταστρέφονται) υποδομές που αφορούν την παγκόσμια εφοδιαστική αλυσίδα.
- Αυτές οι υποδομές κοστίζουν δεκάδες / εκατοντάδες δις δολάρια και χρειάζονται χρόνια για να κατασκευασθούν.
- Το θέμα μας δεν είναι μόνο το “πόσο πετρέλαιο είναι διαθέσιμο σήμερα” (για το οποίο διαβάζουμε στα ΜΜΕ), αλλά και το πόση διαθέσιμη πρώτη ύλη σε λογική τιμή θα έχουμε για να κινήσουμε την παγκόσμια οικονομία.
Μέχρι στιγμής και οι δύο πλευρές φαίνεται να έχουν κτυπήσει μεγάλες ενεργειακές υποδομές στο Ιράν και άλλες αραβικές χώρες, ενώ και οι patriot που χρησιμοποιήσαμε για να προστατεύσουμε τη Σαουδική Αραβία απέτρεψαν ιρανικό κτύπημα σε μεγάλο διυλιστήριο εκεί.
Εκτός λοιπόν από τις ανθρώπινες ζωές που θρηνούμε, σε αυτόν τον πόλεμο φαίνεται πως θα έχουμε να διαχειριστούμε και πολλές “οικονομικές προκλήσεις”…
Μεγάλες αυξήσεις στα υλικά οικοδομής
Για το θέμα έχω γνώση περίπου από τις 10.03, όμως επέλεξα να περιμένω για να δω αν όντως εξελιχθεί με τόσο άσχημο τρόπο. Δυστυχώς η κατάσταση πάει καθημερινά από το κακό στο χειρότερο και πλέον την Παρασκευή 20.03 και το Σαββατοκύριακο που ακολούθησε πάρα πολλές εταιρείες που πωλούν υλικά οικοδομών έστειλαν email στους πελάτες τους, ενημερώνοντας ότι “από εδώ και πέρα οι τιμές θα αλλάζουν κάθε εβδομάδα / ίσως και πιο συχνά”, ενώ άλλες έγραψαν πως σε αρκετές περιπτώσεις οι τιμές θα είναι αποκλειστικά “spot” και θα συμφωνούνται όταν πληρώνονται από τον πελάτη.
Το να σου γράψω για την αύξηση 18 – 20% στο αλουμίνιο και τις πάσης φύσεως αυξήσεις σε πολλά άλλα υλικά (σχεδόν όλα) δεν έχει νόημα, μιας και δεν περιμένω πως θα μείνουμε μόνο σε αυτές. Η αλυσίδα τροφοδοσίας έχει διαταραχθεί και πλέον σχεδόν όλοι “κινούνται μέρα με τη μέρα, ως εβδομάδα με την εβδομάδα”.
Πρόσεξε το πλαστικό…
Το πλαστικό είναι ένα από τα πλέον σημαντικά και αναπόσπαστα στοιχεία της παγκόσμιας οικονομίας, που (με όλα τα αρνητικά του) ανέβασε ραγδαία το επίπεδο της ποιότητας ζωής μας. Προέρχεται κυρίως από το πετρέλαιο (υποπροϊόν του) και χρησιμοποιείται παντού:
- Στη βιομηχανία
- Την ιατρική
- Τα τρόφιμα
- Κάθε κομμάτι της ζωής μας
Συνήθως το πλαστικό πωλείται ως πρώτη ύλη και μετά οι διάφορες βιομηχανίες το μετατρέπουν στα προϊόντα που τις εξυπηρετούν. Εννοείται πως υπάρχουν πολλές υποκατηγορίες, ποιότητες κλπ.
Έχω στα χέρια μου επιστολή μίας από τις κορυφαίες εταιρείες διεθνώς στον χώρο, που ενημερώνει τους πελάτες της πως έχει μεγάλα προβλήματα κόστους λόγω της ανόδου της τιμής της νάφθας και του LPG, εκτιμώντας πως πλέον “μπαίνει μέσα” πουλώντας με τις παλιές τιμές της. Ως αποτέλεσμα:
- Ακυρώνει όλες (!) τις υπάρχουσες επιβεβαιωμένες παραγγελίες και συμφωνηθείσες τιμές
- Ανεβάζει τις τιμές για τις παραδόσεις μετά τις 17.03 κατά εκατοντάδες Ευρώ / τόνο.
- Όποιος πελάτης δεν συμφωνεί με τις νέες τιμές, καλείται να ενημερώσει για να ακυρωθεί η παραγγελία και να μην παραλάβει τίποτε.
- Θα ενημερώσει τους πελάτες της για τις τιμές του Απριλίου “το συντομότερο δυνατό”.
Άλλοι παράγοντες της αγοράς μου λένε πως “τον Απρίλιο θα ξεκινήσουν πλειστηριασμοί πρώτων υλών” στον χώρο του πλαστικού, ενώ όλοι θεωρούν την άνοδο του κόστους κατά 30% ως “την ελάχιστη”…
Πότε θα τελειώσει ο πόλεμος;
Αν ο πόλεμος τελειώσει σε λίγες μέρες, τότε η “ζημιά” ίσως και να είναι ελεγχόμενη, αν και όσοι ξέρουν το θέμα επιμένουν πως “κάθε εβδομάδα πολέμου μας δημιουργεί πρόβλημα για 45 – 90 μέρες επιπλέον”.
Αν όμως ο πόλεμος παραταθεί για πάνω από 1 ακόμη μήνα (ας πούμε μετά τις 15 – 20 Απριλίου), τότε θεωρείται πιθανό να δούμε τη διεθνή εφοδιαστική αλυσίδα να “ξεχαρβαλώνεται” και η κουβέντα να πάει από το “πόσο κάνει” στο “υπάρχει διαθέσιμο να το αγοράσω, ή δεν υπάρχει;”
Ένα υποθετικό παράδειγμα: Σκέψου μία επιχείρηση με γιαούρτια.
- Έχει κάνει το κουμάντο της για πρώτες ύλες;
- Τι θα συμβεί αν της ακυρωθούν συμβόλαια παράδοσης;
- Θα μείνει χωρίς πλαστικό για να φτιάξει τα κεσεδάκια στα οποία βάζει το γιαούρτι που πουλάει;
- Αν κινδυνέψει, θα βγει στην αγορά να αγοράσει “όσο όσο”;
- Αν δεν βρει;
– “Ηλία, κινδυνολογείς! Θα τη βρει την άκρη, γράφεις λες και οι ελλείψεις θα είναι τόσο μεγάλες” μπορεί να σκεφθείς. Εύχομαι ειλικρινά να τελειώσει ο πόλεμος αμέσως και να μη μάθουμε την απάντηση στα ερωτήματά μου…
Τι σημαίνουν όλα αυτά για την αγορά κατασκευών και ακινήτων;
Αν ο πόλεμος παραταθεί μετά τις 15 Απριλίου και επαληθευθεί το “καλό” σενάριο και απλώς ακριβύνουν τα υλικά, τότε:
- Τα κόστη κατασκευής θα ανέβουν σημαντικά, ίσως και πάνω από 10%.
- Θα μιλάμε για κατασκευή με τιμές “πριν και μετά τον πόλεμο”.
- Θα δούμε να ακυρώνονται συμφωνίες κατασκευής, μιας και δεν θα “βγαίνουν” οι τιμές. Αυτό θα συμβεί τόσο σε έργα του ιδιωτικού τομέα, όσο και σε δημόσια έργα. Μιλάμε για “force majore”, όπως περιγράφεται στα συμβόλαια το απρόβλεπτο πρόβλημα.
- Ο πληθωρισμός θα φέρει άνοδο επιτοκίων.
Τι σημαίνουν όλα αυτά για τις επιχειρήσεις;
Δεν θα ήθελα να αναλύσω τι σημαίνουν όλα αυτά για κάθε επιχείρηση, μιας και τα δεδομένα είναι διαφορετικά σε κάθε περίπτωση. Αυτό που προτείνω σε κάθε ιδιοκτήτη επιχείρησης, μικρής ή μεγάλης, είναι να ελέγξει με προσοχή:
- Το στοκ από πρώτες ύλες που έχει και τις ανάγκες του.
- Το πόσο “προστατευμένος” ή “εκτεθειμένος” είναι απέναντι στις τράπεζες.
- Την κοστολόγηση που έχει σήμερα στη δουλειά του (αν έχει, η πλειοψηφία δεν…).
Και με βάση αυτά τα θέματα να ξεκινήσει να πάρει μέτρα για να προστατεύσει ό,τι έχει δημιουργήσει με κόπο.
(Υπενθυμίζω πως στην Ελλάδα οι περισσότερες εταιρείες δεν κρατούν μεγάλα στοκ προϊόντων = μεγιστοποιούν την απόδοση του κεφαλαίου τους στις καλές περιόδους, όμως σε μία περίοδο “γεμάτη προκλήσεις” δεν θα έχουν εύκολες λύσεις…)
“Ηλία, κινδυνολογείς, σε λίγο θα ηρεμήσουν ξανά όλα”
Ξέρω ότι μπορεί να διαβάζεις αυτές τις γραμμές και να σκέφτεσαι πως “κινδυνολογώ”. Εύχομαι από καρδιάς να είναι ακριβώς έτσι και να λυθούν όλα δια μαγείας σε λίγες μέρες. Βέβαια οι άνθρωποι του shipping με τους οποίους μίλησα το τελευταίο 10ήμερο έχουν άλλη γνώμη (και αυτοί), αλλά μακάρι να κάνουμε όλοι λάθος και γρήγορα να επανέλθουμε στην “κανονικότητα” που είχαμε ως τώρα και μας φαινόταν “κακή”.
Για να ηρεμήσουν τα πράγματα, η πρώτη και βασική προϋπόθεση θα είναι να τερματιστεί αμέσως ο πόλεμος! Όχι απλά να ανοίξουν τα στενά του Ορμούζ κλπ, αλλά να σταματήσουν να βρίσκονται στο στόχαστρο ενεργειακές υποδομές. Μετά θα ακολουθήσει μία ρεαλιστική αποτίμηση των ζημιών και του τι θα μας λείψει, πριν περάσουμε στην αποκατάσταση / τις νέες επενδύσεις.
Αν ο πόλεμος συνεχισθεί για καιρό, όλοι οι άνθρωποι του επιχειρείν θα κληθούμε να λάβουμε σοβαρές αποφάσεις…
Όπως υποστηρίζω εδώ και πολύ καιρό, υπάρχει πλέον μία ολόκληρη γενιά επενδυτών και επιχειρηματιών που δεν ξέρει τι σημαίνει πραγματική κρίση, ενώ άλλη μία γενιά μοιάζει να έχει ξεχάσει. Τον Ιανουάριο στην εκδήλωσή μου “Ελλάδα 2026. Επιχειρείν, Ακίνητα, Επενδύσεις” στο Μέγαρο Μουσικής Αθηνών εξήγησα στους εκατοντάδες συμμετέχοντες πως κατά τη γνώμη μου “είναι καλό να σκεφτόμαστε και το σενάριο της κρίσης και να μην είμαστε βέβαιοι πως όλα θα ανεβαίνουν”. Ήξερα κάτι για τον πόλεμο που θα ακολουθούσε; Φυσικά και όχι! Ξέρω όμως πως η ζωή δεν είναι ευθεία γραμμή και πάντα προετοιμάζομαι και για το κακό σενάριο, μετά από χρόνια ανόδου.
Προσωπικά ήμουν, είμαι και θα είμαι πάντα με τον δυτικό κόσμο. Με το κείμενο αυτό δεν κάνω κάποια πρόταση για αγορά ή πώληση, προτείνω να μελετήσουμε τις πρώτες οικονομικές επιπτώσεις του πολέμου και παρακαλώ να αποφύγουμε κάθε ανούσια πολιτική συζήτηση. Αν ο πόλεμος συνεχισθεί για καιρό, όλοι οι άνθρωποι του επιχειρείν θα κληθούμε να λάβουμε σοβαρές αποφάσεις.
Εύχομαι ολόψυχα να τελειώσει αυτή η αιματοχυσία το γρηγορότερο δυνατό, πρώτα για τις ανθρώπινες ζωές που χάνονται και μετά για να αποφύγουμε τις μεγάλες επιπτώσεις που θα ακολουθήσουν. Αν δεν συμβεί αυτό και ο πόλεμος συνεχισθεί, τότε θα δούμε να δοκιμάζονται οι ικανότητες διοίκησης όλων μας…
Εσύ τι γνώμη έχεις;
ilias@iliaspapageorgiadis.com
ΥΓ.1. Περισσότερες συμβουλές, προβλέψεις και ανάλυση για το θέμα θα δώσω στο νέο newsletter που ετοιμάζω, με τίτλο “Πυξίδα“, αποκλειστικά για όσους έχουν αγοράσει βιβλίο / εισιτήριο για τις εκδηλώσεις μου.
ΥΓ.2. Την πλήρη εικόνα για την αγορά ακινήτων μετά τον πόλεμο θα την αναλύσουμε στην επόμενη μεγάλη μου εκδήλωση με τίτλο: “Ακίνητα 2026. Checkpoint” στις 10 Ιουνίου στη Θεσσαλονίκη!
