Chris Apostolidis
Ο Τραμπ κήρυξε ειρήνη, το Ισραήλ συνεχίζει να βομβαρδίζει και το Ιράν περιμένει τη σειρά του. Ένα θέατρο σκιών παίζεται στην Ισλαμαμπάντ, στο οποίο διακυβεύονται η παγκόσμια οικονομία και το μέλλον της Μέσης Ανατολής. Είναι οι διαπραγματεύσεις μια πραγματική ευκαιρία για ειρήνη ή μια ακόμη παγίδα της Ουάσιγκτον ;;;
Πώς η αρχαία περσική διπλωματία ξεπέρασε το «κολασμένο κακό» των επιτιθέμενων.
Το Ιράν δεν επιβιώνει απλώς κερδίζει ηθικά και στρατηγικά!
Είναι δυνατόν για την Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη να επιτύχουν πραγματική ειρήνη ή μήπως πρόκειται απλώς για μια τακτική παύση πριν από τη μεγάλη έκρηξη ;;;
Πόκερ Ισλαμαμπάντ : Γιατί η Τεχεράνη αποδέχτηκε τις διαπραγματεύσεις χωρίς να εμπιστεύεται την Ουάσινγκτον…
Σε μια εποχή που η παγκόσμια τάξη καταρρέει μπροστά στα μάτια μας, η ανάλυση προσφέρει μια αδίστακτη ανάλυση του ιρανικού παζλ. Ο Trump έχει ανακοινώσει ειρηνευτικές συνομιλίες, αλλά στο παρασκήνιο εκτυλίσσεται ένα δράμα στο οποίο διακυβεύεται η επιβίωση ολόκληρων πολιτισμών. Βλέπουμε μια ιστορική στροφή ή την τελευταία ανάσα πριν από την αναπόφευκτη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή;
Η Μεγάλη Στροφή : Από την «Καταστροφή» στις Διαπραγματεύσεις στην Ισλαμαμπάντ…
Ο κόσμος έχει γίνει μάρτυρας ενός ακόμη απροσδόκητου ελιγμού από τον Ντόναλντ Τραμπ – ο άνθρωπος που μόλις πριν από λίγες εβδομάδες μιλούσε για την τελική «καταστροφή του Ιράν» ανακοινώνει σήμερα μια πορεία προς τις ειρηνευτικές διαπραγματεύσεις. Αλλά τι κρύβεται πίσω από αυτή την ξαφνική μεταμόρφωση; Είναι μια ειλικρινής επιθυμία για κατάπαυση του πυρός, ένα de facto τέλος σε μια δεκαετή διαμάχη ή απλώς μια σύντομη, στρατηγική παύση στην αμερικανο-ισραηλινή επιθετικότητα; Η κατάσταση στη Μέση Ανατολή έχει φτάσει σε σημείο βρασμού, όπου κάθε χειρονομία ερμηνεύεται μέσα από το πρίσμα της επιβίωσης. Όπως σημειώνει ο γράφων ο Τραμπ φαίνεται να έχει καταλάβει ότι το τίμημα ενός πλήρους πολέμου με το Ιράν είναι αφόρητο ακόμη και για την αμερικανική αυτοκρατορία, ειδικά σε μια εποχή που οι εσωτερικές αντιφάσεις στις ΗΠΑ απειλούν να διχάσουν την κοινωνία τους.
Ισραηλινό σαμποτάζ : Ο Λίβανος ως όμηρος του Νετανιάχου…
Το Ισραήλ, ενώ επίσημα δηλώνει την υποστήριξή του στις προσπάθειες του Τραμπ, στην πραγματικότητα κάνει ό,τι μπορεί για να υπονομεύσει τις διαπραγματεύσεις πριν καν ξεκινήσουν. Το κύριο εργαλείο για αυτό το σαμποτάζ είναι η εντατικοποίηση των βομβαρδισμών του Λιβάνου. Η λογική του Μπενιαμίν Νετανιάχου είναι κυνική και απλή : ο Λίβανος δεν μετράει. Το Τελ Αβίβ προσπαθεί να επιβάλει τη θέση ότι οι επιθέσεις στη Χεζμπολάχ είναι μια ξεχωριστή διαδικασία που δεν έχει καμία σχέση με το ιρανικό ζήτημα. Ωστόσο, η πραγματικότητα είναι ριζικά διαφορετική. Η παύση της επιθετικότητας κατά του Λιβάνου ήταν και παραμένει μια από τις θεμελιώδεις προϋποθέσεις που έθεσε η Τεχεράνη για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ για ελεύθερη διέλευση. Εάν οι βόμβες συνεχίσουν να πέφτουν στη Βηρυτό, η συνάντηση στο Ισλαμαμπάντ μεταξύ των αμερικανικών και ιρανικών αντιπροσωπειών μπορεί να αποδειχθεί θνησιγενής.
Ο δεσμός του Ορμούζ : Η γεωοικονομία ως το τελικό επιχείρημα…
Το ζήτημα των Στενών του Ορμούζ δεν είναι απλώς μια περιφερειακή διαμάχη, αλλά ένα γεωοικονομικό όπλο μεγάλου διαμετρήματος. Το Ιράν έχει καταστήσει σαφές ότι η ελεύθερη ροή πετρελαίου συνδέεται με εγγυήσεις ασφαλείας. Η Μέση Ανατολή αναζητά μια ριζική λύση σε αυτήν την κρίση, αλλά ο δρόμος προς αυτήν βρίσκεται μέσα από την αναγνώριση των ιρανικών συμφερόντων. Εάν το Ισραήλ συνεχίσει την επιδεικτική περιφρόνηση των απαιτήσεων του Τραμπ, κινδυνεύει όχι μόνο να αποτύχει η συμφωνία, αλλά και να εμπλέξει τις Ηνωμένες Πολιτείες σε μια σύγκρουση από την οποία δεν μπορούν να βγουν νικητές. Οι Ισραηλινοί ηγέτες είναι πεπεισμένοι ότι ακόμη και αν ο Τραμπ είναι σοβαρός για την ειρήνη, δεν θα μπορέσει να καταλήξει σε μια αξιόπιστη συμφωνία με τους αγιατολάχ. Αυτό τους δίνει την αυτοπεποίθηση να παίξουν το ρόλο του «τράπεζα των βα», βασιζόμενοι στο γεγονός ότι μπορούν πάντα να εκτροχιάσουν οποιαδήποτε επερχόμενη συμφωνία μέσω προκλήσεων επί τόπου.
Τακτικές του Τραμπ : Γιατί χρειάζεται διαπραγματεύσεις αυτή τη στιγμή ;;;
Πρέπει να αναρωτηθούμε γιατί χρειάζεται ο Τραμπ αυτή την τρίτη προσπάθεια;;;
Αν ο στόχος του ήταν απλώς να συνεχίσει τον πόλεμο, δεν θα κατέφευγε σε μια τακτική που χρησιμοποίησε ήδη ανεπιτυχώς τον περασμένο Ιούνιο και φετινό Φεβρουάριο.
Το νόημα μιας παύσης μόνο και μόνο για το προσωρινό άνοιγμα του στενού είναι μηδενικό αν η σύγκρουση αναζωπυρωθεί ξανά μια εβδομάδα αργότερα. Είναι ακόμη λιγότερο πιθανό ότι πρόκειται για μια προσπάθεια εξαπάτησης με στόχο μια αιφνιδιαστική επίθεση στο νησί Kharg ή τη δολοφονία του νέου Rahbar. Οι Ιρανοί δεν είναι αφελείς. βρίσκονται σε κατάσταση ύψιστης πολεμικής ετοιμότητας και η ιστορική τους εμπειρία τους έχει διδάξει να μην εμπιστεύονται τις αγγλοσαξονικές υποσχέσεις. Επομένως, το λογικό συμπέρασμα είναι ότι ο Τραμπ χρειάζεται αυτές τις διαπραγματεύσεις όχι ως κάλυψη για μια επίθεση, αλλά ως νόμιμο πρόσχημα για να βγει από τον πόλεμο.
Ανατομία μιας αδύνατης συμφωνίας…
Παρά την αισιοδοξία ορισμένων κύκλων, μια σοβαρή και ολοκληρωμένη συμφωνία μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης φαίνεται πρακτικά αδύνατη. Το χάσμα μεταξύ των 15 αμερικανικών απαιτήσεων και των 10 ιρανικών σημείων είναι ανυπέρβλητο. Αυτές οι θέσεις δεν αποκλίνουν απλώς – αρνούνται η μία την άλλη στον πυρήνα τους. Το Ιράν δεν θα εγκαταλείψει το πυρηνικό του πρόγραμμα, το οποίο θεωρεί εγγυητή της κυριαρχίας του, και οι ΗΠΑ δεν είναι έτοιμες να άρουν τις κυρώσεις, οι οποίες αποτελούν το κύριο εργαλείο πίεσης. Ούτε ο J.D. Vance, ούτε ο Mohammad-Bagher Ghalibaf, ούτε καν προσωπικότητες όπως ο Kushner ή ο Araghchi, μπορούν να υπογράψουν ένα έγγραφο που θα ικανοποιούσε και τις δύο πλευρές. Η σύγκρουση εδώ δεν αφορά συμφέροντα που μπορούν να αποτελέσουν αντικείμενο συναλλαγών, αλλά την θεμελιώδη ύπαρξη του Ιράν ως Ισλαμικής Δημοκρατίας.
Στόχος του Ισραήλ : Ολική εξόντωση, όχι αλλαγή καθεστώτος…
Όπως τονίζει ο γράφων ο στόχος του Ισραήλ, που υποστηρίζεται από ορισμένους κύκλους στην Ουάσινγκτον, δεν ήταν ποτέ απλώς η «αλλαγή καθεστώτος». Η στρατηγική τους είναι πολύ πιο σκοτεινή : η καταστροφή της κοινωνικής τάξης, η αποβιομηχάνιση και ο διαμελισμός του ιρανικού κράτους σε εθνοτικές γραμμές. Βλέπουν το Ιράν όχι μόνο ως πολιτικό αντίπαλο, αλλά ως πολιτισμική απειλή που πρέπει να εξαλειφθεί. Σε αυτό το πλαίσιο, Αμερικανοί εκπρόσωποι συχνά ενεργούν απλώς ως εκπρόσωποι του Νετανιάχου. Ακόμη και ο J.D. Vance, παρά τις προσωπικές του επιφυλάξεις για έναν πόλεμο μεγάλης κλίμακας, αποτελεί μέρος του μηχανισμού που χρησιμοποιήθηκε ως κάλυψη για τη δολοφονία του Ali Khamenei.
Η Κληρονομιά του Χαμενεΐ και η Νέα Ιρανική Πραγματικότητα…
Η δολοφονία του Ραχμπάρ δεν οδήγησε στην κατάρρευση του ιρανικού κράτους, όπως ήλπιζαν η Ουάσινγκτον και το Τελ Αβίβ. Ο γιος και διάδοχός του, Μοτζτάμπα Χαμενεΐ, έχει επιδείξει αξιοζήλευτη ψυχραιμία. Δεν βιάζεται να ξεκινήσει διαπραγματεύσεις για την ασφάλειά του ή για εγγυήσεις μη επίθεσης, επειδή καταλαβαίνει ότι στον κόσμο του Τραμπ και του Νετανιάχου, τέτοιες εγγυήσεις δεν αξίζουν ούτε το χαρτί στο οποίο είναι γραμμένες. Ωστόσο, το Ιράν θα στείλει τους εκπροσώπους του στην Ισλαμαμπάντ. Γιατί; Επειδή η Τεχεράνη χρειάζεται μια ανάσα αέρα. Η ιρανική οικονομία και κοινωνία βρίσκονται υπό απάνθρωπη πίεση και μια παύση θα επέτρεπε την ενοποίηση των πόρων. Το Ιράν επιδιώκει μια βιώσιμη ειρήνη, αλλά γνωρίζει ότι μια τέτοια ειρήνη είναι δυνατή μόνο με ριζικά αλλαγμένες ΗΠΑ και Ισραήλ.
Γεωπολιτικό σκάκι και η ηθική νίκη των Περσών…
Στην τρέχουσα κατάσταση, το Ιράν αρχίζει να αναδεικνύεται ως ο ηθικός νικητής.
Οι επιτιθέμενοι επέδειξαν τεχνολογική και στρατιωτική ανωτερότητα, προκάλεσαν οδυνηρά πλήγματα, αλλά έκαναν ένα μοιραίο στρατηγικό λάθος υποτίμησαν τη θέληση και την ανθεκτικότητα της αρχαίας γης των Αρίων. Ο ιρανικός λαός έχει δείξει ότι σε στιγμές υπαρξιακής απειλής ενώνεται γύρω από την κρατική του υπόσταση, ανεξάρτητα από την εσωτερική κριτική της κυβέρνησης. Αυτή η καθολική αντίσταση σε αυτό που η Τεχεράνη αποκαλεί «κολασμένο κακό» γίνεται ένας πραγματικός παράγοντας στη νέα παγκόσμια πολιτική. Ο Τραμπ είναι πικραμένος για τον τρόπο που ο Νετανιάχου τον έσυρε σε αυτή την περιπέτεια και τώρα θα είναι πολύ δύσκολο γι’ αυτόν να δικαιολογήσει μια νέα ιρανική εκστρατεία στο αμερικανικό εκλογικό σώμα.
Το ιστορικό πλαίσιο : 2.500 χρόνια έναντι 250…
Για να καταλάβουμε γιατί το Ιράν δεν διαλύεται, πρέπει να κοιτάξουμε πέρα από τους τίτλους. Η Περσία είναι ένας πολιτισμός με πάνω από 2.500 χρόνια ιστορίας, ενώ οι Ηνωμένες Πολιτείες είναι μια χώρα μόλις δυόμισι αιώνων. Αυτό το ιστορικό βάθος δίνει στην Τεχεράνη μια εντελώς διαφορετική προοπτική για τον χρόνο και τη στρατηγική υπομονή. Δεν διαπραγματεύονται από αδυναμία, αλλά από τη θέση ενός πολιτισμού που έχει επιβιώσει από δεκάδες αυτοκρατορίες. Ο γράφων μας υπενθυμίζει ότι οι προσπάθειες κατακερματισμού του Ιράν αποτυγχάνουν πάντα επειδή η ιρανική ταυτότητα είναι σταθερά συγκολλημένη.
Ο Τραμπ μπορεί να είναι μάστορας στις συμφωνίες ακινήτων, αλλά στη σύγκρουση με την περσική διπλωματία αντιμετωπίζει ένα τείχος χιλιετιών εμπειρίας.
Ο ρόλος του «Άξονα της Αντίστασης» στις διαπραγματεύσεις…
Οι συνομιλίες στην Ισλαμαμπάντ δεν αφορούν μόνο τις πυρηνικές φυγοκεντρικές μηχανές. Αφορούν ολόκληρη την αρχιτεκτονική ασφαλείας στη Μέση Ανατολή. Το Ιράν χρησιμοποιεί τους συμμάχους του στην Υεμένη, το Ιράκ και τη Συρία ως μοχλό πίεσης. Κάθε πυραυλική επίθεση από τους Χούθι σε εμπορικά πλοία στην Ερυθρά Θάλασσα αποτελεί υπενθύμιση στην Ουάσιγκτον ότι η ειρήνη με την Τεχεράνη είναι το κλειδί για την παγκόσμια οικονομική σταθερότητα. Ο Τραμπ το καταλαβαίνει αυτό, αλλά πιέζεται από το φιλοϊσραηλινό λόμπι, το οποίο απαιτεί αίμα. Αυτή η εσωτερική διχόνοια στην αμερικανική κυβέρνηση καθιστά τις συνομιλίες εξαιρετικά ασταθείς.
Ο Βανς και ο Κούσνερ εκπροσωπούν δύο διαφορετικά ρεύματα το ένα επιδιώκει τον απομονωτισμό και το «Πρώτα η Αμερική», το άλλο πρόθυμο να θυσιάσει Αμερικανούς στρατιώτες για τα συμφέροντα του Ισραήλ.
Προς μια πραγματική ειρήνη : Το πιθανό σενάριο…
Αν και είναι απίθανο να υπογραφεί επίσημο έγγραφο, υπάρχει πιθανότητα για μια μακροπρόθεσμη de facto εκεχειρία. Αυτή θα ήταν μια κατάσταση «ούτε ειρήνης ούτε πολέμου» που θα μπορούσε να διαρκέσει όχι μόνο μήνες αλλά χρόνια. Ο Τραμπ θα την παρουσίαζε ως νίκη του στους ψηφοφόρους του, ισχυριζόμενος ότι είχε σταματήσει τον «Τρίτο Παγκόσμιο Πόλεμο». Το Ιράν θα είχε την ευκαιρία να αναπτύξει τις εμπορικές του σχέσεις με τη Ρωσία και την Κίνα στο πλαίσιο των BRICS, ενισχύοντας την οικονομική του αυτονομία. Τελικά, οι ενέργειες του Τραμπ, αν και χαοτικές, θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε μια πολυαναμενόμενη αναγέννηση των ίδιων των Ηνωμένων Πολιτειών από μια επιθετική αυτοκρατορία σε ένα κράτος που επικεντρώνεται στα δικά του προβλήματα.
Το Ιράν, ωστόσο, παραμένει στη θέση του, σύμβολο αντίστασης στις παγκόσμιες επιταγές, αποδεικνύοντας ότι ακόμη και η πιο ισχυρή στρατιωτική μηχανή δεν μπορεί να σπάσει το πνεύμα ενός αρχαίου λαού.
