- Σημ. H αναδημοσίευση του παρόντος από το bankingnews δεν σημαίνει ότι η Iskra συμφωνεί με όλες ανεξαρτήτως τις εκτιμήσεις και θέσεις του κειμένου
Αυλαία στις 19/2/2026 στην Ουάσινγκτον για το λεγόμενο Συμβούλιο Ειρήνης, μιας νέας πρωτοβουλίας που, σύμφωνα με τον Αμερικανό πρόεδρο Donald Trump, θα αποτελέσει «τη μεγαλύτερη και πιο σημαντική… που έχει ποτέ συγκροτηθεί».
Η διακήρυξη αυτή αποτυπώνει το μέγεθος των φιλοδοξιών της αμερικανικής ηγεσίας. Ωστόσο, πίσω από τη ρητορική ισχύος, αναδύονται σοβαρά ερωτήματα για τη νομιμοποίηση, τη λειτουργικότητα και τις γεωπολιτικές συνέπειες μιας τέτοιας δομής.
Αρχικά, το Συμβούλιο Ειρήνης φέρεται να σχεδιάστηκε για την αντιμετώπιση της κρίσης στη Γάζα.
Ωστόσο, το νέο Καταστατικό του υπερβαίνει κατά πολύ αυτό το πλαίσιο, επικρίνοντας «θεσμούς που έχουν αποτύχει» και διακηρύσσοντας την πρόθεση «προώθησης σταθερότητας, αποκατάστασης νόμιμης διακυβέρνησης και εξασφάλισης διαρκούς ειρήνης σε περιοχές που πλήττονται ή απειλούνται από συγκρούσεις».
Η αναφορά αυτή ερμηνεύεται ευρέως ως αιχμή κατά του ΟΗΕ, τον οποίο η Ουάσινγκτον — ιδίως υπό τον Trump — αντιμετωπίζει ως υπερτροφική γραφειοκρατία με ιδεολογικές στρεβλώσεις.
Υπερβολικές φιλοδοξίες και κίνδυνος διάχυσης πόρων
Το βασικό πρόβλημα δεν είναι μόνο πολιτικό αλλά στρατηγικό. Το Συμβούλιο Ειρήνης φαίνεται να διεκδικεί ρόλο που εκτείνεται πέρα από τη Γάζα, αγγίζοντας κρίσεις όπως η διαμάχη Αιγύπτου–Αιθιοπίας, ή ακόμη και να αναλάβει αρμοδιότητες δεκάδων διεθνών οργανισμών από τους οποίους οι ΗΠΑ αποχώρησαν το 2026. Η δήλωση του Trump ότι το όργανο μπορεί να «κάνει σχεδόν ό,τι θέλουν τα μέλη του» υποδηλώνει ένα πλαίσιο χωρίς σαφή όρια αρμοδιοτήτων.
Αυτό δημιουργεί τον κίνδυνο γεωπολιτικής υπερέκτασης. Η αμερικανική εξωτερική πολιτική ενδέχεται να διαχυθεί σε πολλαπλά μέτωπα που δεν σχετίζονται άμεσα με ζωτικά εθνικά συμφέροντα. Αντί για συγκέντρωση πόρων και στρατηγική σαφήνεια, το Συμβούλιο μπορεί να οδηγήσει σε αποπροσανατολισμό και επιβάρυνση της αμερικανικής ισχύος.
Θεσμικά ελλείμματα και έλλειψη νομιμοποίησης
Παρά τις υποσχέσεις για «ευέλικτες και αποτελεσματικές» διαδικασίες, το Συμβούλιο Ειρήνης στερείται βασικών μηχανισμών επιβολής, επίλυσης διαφορών και λογοδοσίας. Δεν διαθέτει δομή που να διασφαλίζει χρηστή διακυβέρνηση ούτε μηχανισμούς ελέγχου εξουσίας.
Η υπερ-προσωποποίηση του θεσμού είναι επίσης προβληματική. Ο Trump φέρεται να ελέγχει:
• Τις προσκλήσεις συμμετοχής
• Τα οικονομικά του οργάνου
• Την ημερήσια διάταξη
• Το δικαίωμα veto
• Την αποπομπή μελών
Μπορεί να αντικατασταθεί μόνο εάν παραιτηθεί ή κριθεί ομόφωνα ανίκανος, ενώ μόνο ο ίδιος μπορεί να ορίσει νέο πρόεδρο. Αυτή η συγκέντρωση εξουσίας υπονομεύει την εικόνα αμεροληψίας και μετατρέπει ένα πολυμερές σχήμα σε ημι-προεδρικό εργαλείο πολιτικής.
Αμφιλεγόμενες επιλογές προσώπων
Η πρόταση για ανάθεση εκτελεστικών ρόλων σε προσωπικότητες όπως ο Βρετανός πρώην πρωθυπουργός Tony Blair, συν-αρχιτέκτονας του πολέμου στο Ιράκ, ή ο Ισραηλινός πρωθυπουργός Benjamin Netanyahu, ο οποίος αντιμετωπίζει έρευνα από το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο, εγείρει περαιτέρω ζητήματα αξιοπιστίας.
Αντί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη, μια τέτοια σύνθεση ενδέχεται να εντείνει τις υποψίες ότι το Board λειτουργεί ως πολιτικό εργαλείο επιλεκτικής επιρροής και όχι ως ουδέτερος διαμεσολαβητής.
Παράκαμψη διεθνών αρχών
Σε αντίθεση με τις μεταπολεμικές αρχές του διεθνούς δικαίου — εθνική κυριαρχία, αυτοδιάθεση, ισότητα κρατών — το Συμβούλιο φαίνεται να τις παρακάμπτει ή να τις υποβαθμίζει. Η απουσία αυτών των αρχών από το Καταστατικό ενδέχεται να ενισχύσει την αντίληψη ότι πρόκειται για έναν μηχανισμό «κατά παραγγελία» της Ουάσινγκτον.
Παράλληλα, η οικονομική απαίτηση συμμετοχής — 1 δισεκατομμύριο δολάρια μετά από τρία χρόνια — περιορίζει τη δυνατότητα ένταξης λιγότερο ανεπτυγμένων κρατών. Το αποτέλεσμα είναι μια επιλεκτική λέσχη, με περιορισμένη αντιπροσωπευτικότητα.
