Στη μηχανική των ρευστών έχουμε στροβιλισμό όταν η ροή δεν είναι πλέον ομαλή, οπότε δημιουργούνται δίνες και τοπικές επιταχύνσεις, όταν ακόμα και μικρές διαταραχές προκαλούν μεγάλες και απρόβλεπτες επιπτώσεις, όταν έχει χαθεί η σταθερότητα της ροής, με αποτέλεσμα ακανόνιστες μεταβολές και απρόβλεπτες συμπεριφορές του όλου συστήματος. Μεταφορικά μιλώντας τώρα, ο στροβιλισμός είναι το χαρακτηριστικό της παρούσας περιόδου.
Το 2026 δεν ξεκίνησε «καλά»: είχαμε ταυτόχρονες γεωπολιτικές εντάσεις σε Βενεζουέλα, Γροιλανδία, Ιράν κ.λπ., οικονομική αβεβαιότητα με έντονες διακυμάνσεις (π.χ. φρενήρης αγορά χρυσού), πολιτικές ανακατατάξεις και αστάθεια σε συμμαχίες (ΗΠΑ-ευρωπαϊκές χώρες, Ε.Ε.-Mercosur), αρχεία Επστάιν, κλιματικά γεγονότα που επηρεάζουν οικονομίες και κοινωνίες, τεχνολογικές επιταχύνσεις (AI, κυβερνοασφάλεια) και ανταγωνισμούς που αλλάζουν όλες τις ισορροπίες.
Οι πόλεμοι συνεχίζονται, όπως και οι πολεμικές προετοιμασίες. Στο Άμπου Ντάμπι συνομιλούν Ουκρανοί, Αμερικανοί και Ρώσοι∙ στο Ομάν συναντιούνται Ιρανοί και Αμερικανοί∙ στην Κίνα γίνονται εκκαθαρίσεις στην κορυφή των ενόπλων δυνάμεων. Η «γυμνή μετάβαση» περνά σε διεθνές επίπεδο μια φάση έντονου στροβιλισμού, όπου παρατηρείται μια έντονη και χαοτική κίνηση.
Στην Ελλάδα επίσης παρατηρούνται έντονα χαρακτηριστικά στροβιλισμού: πολιτική κόπωση χωρίς ξεκάθαρη εναλλακτική, κοινωνική ένταση χωρίς σαφές σημείο έκφρασης και εκδήλωσης, οικονομική στασιμότητα με βούλιαγμα στην ακρίβεια και τη φοροληστεία, έντονη δυσπιστία προς θεσμούς και πολιτικό σύστημα, σκάνδαλα ολκής σε όλο το φάσμα της δημόσιας ζωής, αίσθηση ότι «κάτι πρέπει να αλλάξει», αλλά δεν είναι σαφές προς τα πού.
Μόνο την εβδομάδα που διανύουμε είχαμε μια γερή μερίδα «συνταγματικής αναθεώρησης», με την οποία επικοινωνιακά προσπάθησε η κυβέρνηση Μητσοτάκη να αλλάξει την πολιτική ατζέντα. Έπρεπε να ξεπεραστεί το έγκλημα στο εργοστάσιο Βιολάντα με τις 5 νεκρές εργάτριες, η μεγάλη δυσαρέσκεια για την ακρίβεια και για τα συνεχιζόμενα σκάνδαλα και αποκαλύψεις. Χρησιμοποιήθηκε ως αντιστάθμισμα και ο τραγικός θάνατος των 7 οπαδών του ΠΑΟΚ στη Ρουμανία, καθώς οι δημοσκοπήσεις κατέγραφαν πτώση της Ν.Δ. Κυρίως όμως έπρεπε να συγκαλυφθεί το τι θα συζητιόταν (ή και μια πιθανή συμφωνία) στο ταξίδι του Μητσοτάκη στην Τουρκία και τη συνάντηση με τον Ερντογάν.
Στη συνέχεια «σκάνε» τα αρχεία Επστάιν, όπου μέσα στα εκατομμύρια έγγραφα υπάρχουν αναφορές και σε όσα έχουν γίνει στην Ελλάδα. Προς το παρόν τα «άγια» ΜΜΕ το κρατούν εντελώς χαμηλά. Δείχνουν πιο μεγάλο ενδιαφέρον για τις… αποχωρήσεις από τη Νέα Αριστερά, ή το τι λέει ο Τσίπρας. Ή ακόμα πόσο «το έχει το πολιτικό» η Καρυστιανού, και τι θα πάρει το ενδεχόμενο νέο κόμμα.
Ο στροβιλισμός όμως συνεχίζεται απτόητος, ορμητικός: Η τραγωδία της Χίου αφήνει τεράστια ερωτηματικά∙ διχάζει την κοινή γνώμη (αυτό είναι καλό για το «σύστημα), η ακροδεξιά ξιφουλκεί. Σκάει και το σκάνδαλο Παναγόπουλου –προέδρου της ΓΣΕΕ– που κατηγορείται για έναν μίνι ΟΠΕΚΕΠΕ με τα προγράμματα επαγγελματικής κατάρτισης. Το ΠΑΣΟΚ πρέπει να διαπεραστεί από μια βαθιά κρίση.
Ο Βενιζέλος το λέει καθαρά: η χώρα δεν είναι κυβερνήσιμη. Πρέπει να δούμε το ζήτημα της κυβερνησιμότητας, θα προσθέσει ο «πολύς» Καιρίδης. Ο Δένδιας στις ΗΠΑ πιάνει επαφές. Θα μπούμε και πώς στην εποχή της «διακυβέρνησης δια της συναινέσεως» κι όχι της χαμένης αυτοδυναμίας; Προετοιμάζεται το έδαφος. Στα πεταχτά έρχεται στο φως και υπόθεση κατασκοπείας υπέρ της Κίνας. Ε ναι, η Κίνα έχει το λιμάνι του Πειραιά και είναι επικίνδυνη.
Εντελώς συμπτωματικά, μέσα στις δίνες του στροβιλισμού, το Αιγαίο είναι ένα από τα μεγάλα επίκεντρα. Ρουφήχτρες, φουσκώματα, θαλασσοταραχές και φουρτούνες ακουμπούν πάνω στον εν εξελίξει γεωπολιτικό αναδασμό της περιοχής. Χαράσσονται νέα σύνορα, κυριολεκτικά και μεταφορικά. Οι γκρίζες ζώνες είναι γεγονός. Ο 25ος μεσημβρινός ορίζεται ως νέο νοητό –σε λίγο ίσως και ημιεπίσημο– ντε φάκτο σύνορο. Μισό Αιγαίο, μισό Τουρκοαιγαίο, διεθνώς ίσως ονομαστεί «Θάλασσα των νήσων». Κι ο Τραμπ ακόμα δεν μίλησε. Σίγουρα μιλά συχνά με τον φίλο του Ερντογάν. Τώρα κάνει μπίζνες με τουρκικά ναυπηγεία, και του κάνει «δώρο» τους Κούρδους, που σφάζονται ξανά. Οι δε Ευρωπαίοι προμηθεύουν την Τουρκία με Γιουροφάϊτερ…
Στον στροβιλισμό είναι διαρκής η ανατάραξη. Στροβιλιζόμαστε με ανακατωμένα τα εθνικά και κοινωνικά-ταξικά ζητήματα. Οι διαχωριστικές γραμμές μπερδεύονται. Η σύγχυση απλώνεται, η απογοήτευση και η σαστιμάρα επίσης. Μαζί και η επιθετικότητα χωρίς κανένα κριτήριο. Ιεραρχήσεις, αξιολογήσεις; Όλα στον βρόντο. Ποιον ωφελεί ο στροβιλισμός; Πόσο «φυσιολογικός» είναι; Ποιοι είναι οι εχθροί μας; Έχουμε κανέναν φίλο σε ατομικό, κοινωνικό, εθνικό, διεθνές επίπεδο; Πού βαδίζουμε; Βλέπουμε πόσο οξύνεται το Υπαρξιακό Πρόβλημα της χώρας; Τι κάνουμε για αυτό;
Τι ωραία που στροβιλιζόμεθα! «Είμαστε μια ωραία ατμόσφαιρα», που έλεγε κι η παλιά ελληνική ταινία…
EDITORIAL
