Στον καιάδα οι συνταξιούχοι του Ιδιωτικού τομέα στο πλαίσιο της φτωχοποίησης όλων των συνταξιούχων
Π.Λ.
Κατά 46,2% χαμηλότερες όλες οι νέες συντάξεις τού Ιδιωτικού Τομέα από τις αντίστοιχες τού Δημοσίου τον Ιανουάριο 2026!
8 στους 10 χαμηλοσυνταξιούχους προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα (εργάτες, υπάλληλοι, ελεύθεροι επαγγελματίες)
Άκρως ανησυχητικά τα στοιχεία του Υπουργείου Εργασίας (Π/Σ «ΗΛΙΟΣ» της ΗΔΙΚΑ ΑΕ, Ιανουάριος 2026)
Η κατάρρευση των μισθών του ιδιωτικού τομέα κατά την περίοδο των Μνημονίων, αλλά και της υγειονομικής κρίσης, είχαν άμεσο αντίκτυπο στο ύψος των νέων συντάξεων του Ιδιωτικού Τομέα μετά το 2019 και ιδιαίτερα στις νέες συντάξεις των ασφαλισμένων του ιδιωτικού τομέα (εργάτες, υπάλληλοι, ελεύθεροι επαγγελματίες, αγρότες, επιστήμονες).
Το «πάγωμα» των αυξήσεων στους μισθούς, η κατάργηση αρκετών επιδομάτων, το «πάγωμα» των τριετιών για την περίοδο 2012-2023, η μη χορήγηση ακόμη και σήμερα των οικογενειακών επιδομάτων στους εργαζόμενους μετά το 2012, η αδρανοποίηση των Συλλογικών Συμβάσεων Εργασίας, η εφαρμογή από τον ΟΜΕΔ -όλα τα προηγούμενα χρόνια- των μνημονιακών πολιτικών στους μισθούς, καθώς και η επιλογή χαμηλών εισφορών από τους ελεύθερους επαγγελματίες-αγρότες λόγω της φτωχοποίησής τους, όχι μόνο οδήγησαν στην κατάρρευση των μισθών τού ιδιωτικού τομέα, αλλά επηρέασαν (όπως ήταν επακόλουθο) και το ύψος των νέων συντάξεων, κυρίως αυτών που χορηγήθηκαν μετά το 2022.
Ι. Κατά 46,2% μικρότερες οι νέες συντάξεις του ιδιωτικού τομέα έναντι των αντίστοιχων του Δημοσίου!
Αποκαλυπτικά και άκρως ανησυχητικά τα στοιχεία τού Υπουργείου Εργασίας για τον μήνα Ιανουάριο 2026
Σύμφωνα με τα τελευταία επίσημα στοιχεία του Υπουργείου Εργασίας (Πληροφοριακό Σύστημα «ΗΛΙΟΣ» της ΗΔΙΚΑ ΑΕ) και τη «Μηνιαία απεικόνιση των συνταξιοδοτικών παροχών» για τον Ιανουάριο 2026, ο μέσος όρος δαπάνης σύνταξης για τους συνταξιούχους του ιδιωτικού τομέα είναι κατά 46,2% χαμηλότερος από τον αντίστοιχο μέσο όρο για τους συνταξιούχους του Δημόσιου τομέα, όπως και τα έτη 2022-2025.
Πιο συγκεκριμένα, για τον Ιανουάριο 2026, ο μέσος όρος δαπάνης σύνταξης για τους συνταξιούχους που προέρχονται από τον ιδιωτικό τομέα ανήλθε σε 789,88 €, ενώ για τους συνταξιούχους του Δημοσίου ο μέσος όρος δαπάνης ανήλθε σε 1.468,44 € (διαφορά 678,56 € ή 46,2%), όπως αποδεικνύεται από τον αντίστοιχο Πίνακα 5 (σελίδα 8) της μηνιαίας απεικόνισης συνταξιοδοτικών παροχών.
Η μεγάλη διαφορά των 678,56 € (1.468,44 – 789,88) ανάμεσα στις συντάξεις των δύο κύριων φορέων ασφάλισης της χώρας τον Ιανουάριο 2026 και σε ποσοστό 46,2%, προκαλεί ανησυχία, πλην του ότι αποδεικνύει την ύπαρξη συνταξιούχων «δύο ταχυτήτων» και μάλιστα όλως αναιτιολόγητα και παράνομα.
Την ίδια περίοδο, εξάλλου, ο μέσος όρος δαπάνης σύνταξης για τους συνταξιούχους-ανασφάλιστους υπερήλικες του ΟΠΕΚΑ ανέρχεται στο ποσό των 359,96 € και για τους συνταξιούχους της Τράπεζας Ελλάδος σε 2.243,50 €!
ΙΙ. Κατά 41,68% χαμηλότερες οι νέες συντάξεις του ιδιωτικού τομέα από τις νέες συντάξεις του δημοσίου ολόκληρο το 2025
Στον παρακάτω πίνακα παραθέτουμε συγκεντρωτικά στοιχεία των διαφορών στις συντάξεις Ιδιωτικού και Δημοσίου τομέα για το εντεκάμηνο Φεβρουάριος-Δεκέμβριος 2025, διευκρινίζοντας ότι παραλείπουμε τα στοιχεία για τον Ιανουάριο 2025 επειδή δεν είναι αντιπροσωπευτικά λόγω α)τής μαζικής φυγής από τον εργασιακό βίο που υπερδιπλασίασε τους νέους συνταξιούχους (43.870 τον Ιανουάριο 2025 έναντι 16.869 για π.χ. τον Δεκέμβριο 2025) και συνεπώς με αυξημένο το συνολικό ποσό συνταξιοδοτικής δαπάνης και β)των αναδρομικών ποσών ύψους 71,5 εκατ. ευρώ που υποχρεώθηκε να καταβάλει ο ΕΦΚΑ. Ωστόσο και για τον Ιανουάριο 2025 οι συντάξεις τού Ιδιωτικού Τομέα είναι χαμηλότερες από τις αντίστοιχες του Δημοσίου.
Μήνας ΜΟ δαπάνης σύνταξης από ΕΦΚΑ ΜΟ δαπάνης σύνταξης από Δημόσιο Διαφορά των δύο ΜΟ συντάξεων Ποσοστιαία διαφορά
Φεβρουάριος 2025 782,99 1.264,35 481,36 38,07%
Μάρτιος 2025 765,98 1.216,92 450,94 37%
Απρίλιος 2025 774,18 1.317,43 543,25 41,2%
Μάιος 2025 761,71 1.405,81 644,10 45,8%
Ιούνιος 2025 760,16 1.327,67 567,51 42,7%
Ιούλιος 2025 776,12 1.226,74 450,62 36,7%
Αύγουστος 2025 760,97 1.246,47 485,50 38,94%
Σεπτέμβριος 2025 770,23 1.359,55 589,32 43,34%
Οκτώβριος 2025 732,25 1.272,45 540,20 42,45%
Νοέμβριος 2025 787,91 1.504,64 716,76 47,63%
Δεκέμβριος 2025 769,63 1.390,59 620,96 44,65%
Μέσος όρος τής διαφοράς συντάξεων 553,68 41,68%
Συνεπώς, όπως γίνεται σαφές, ο μέσος όρος τής διαφοράς των συντάξεων Ιδιωτικού και Δημόσιου Τομέα κατά 553,68 € ή 41,68% είναι ιδιαίτερα υψηλός, απαράδεκτος και αντίθετος στην αρχή τής ισότητας και της ίσης μεταχείρισης αφού πρόκειται για ομοειδείς κατηγορίες πολιτών (άπαντες συνταξιούχοι).
Εξάλλου, ο αντίστοιχος μέσος όρος στη διαφορά των συντάξεων Ιδιωτικού και Δημοσίου Τομέα το 2024 ανήλθε σε 428,79 € ή 37,27%, γεγονός που αποκαλύπτει ότι το χάσμα («ψαλίδα») μεταξύ τους αυξάνεται αντί να μειώνεται. Έτσι επιβεβαιώνεται και η πολλές φορές διατυπωμένη ανησυχία μας για τους νέους φτωχούς συνταξιούχους («poor pensioners»).
ΙΙΙ. Η κατάργηση των ασφαλιστικών εισφορών στις προσαυξήσεις των υπερωριών με τους νόμους Κεραμέως (5184/2025 και 5239/2025) θα μειώσει περαιτέρω τις νέες συντάξεις στον ιδιωτικό τομέα
Με το άρθρο 41 του ν. 5184/2025 (ΦΕΚ Α 34) καταργήθηκαν οι ασφαλιστικές εισφορές στην προσαύξηση όλων των μορφών πρόσθετης εργασίας. Εκεί ορίζεται ότι: «Στην περίπτωση προσαύξησης των αποδοχών των εργαζόμενων πλήρους απασχόλησης κατά τα οριζόμενα στα άρθρα 143, περί επιδόματος νυκτερινής εργασίας, 184, περί αμοιβής υπερεργασίας και υπερωρίας και 209, περί προσαύξησης αμοιβής για εργασία κατά τις Κυριακές και τις αργίες του Κώδικα Ατομικού Εργατικού Δικαίου (π.δ. 80/2022, Α’ 222), το συνολικό ποσό της ασφαλιστικής εισφοράς ασφαλισμένων μισθωτών και εργοδοτών υπολογίζεται επί του ποσού των πάσης φύσεως αποδοχών των εργαζομένων, χωρίς να προσμετράται η προσαύξηση αυτή, κατά παρέκκλιση κάθε γενικής ή ειδικής διάταξης.».
Η κατάργηση των ασφαλιστικών εισφορών στις προσαυξήσεις όλων των μορφών πρόσθετης εργασίας (υπερεργασία, υπερωρίες, νυχτερινά, Κυριακές-αργίες) θεσπίστηκε ως «αντιστάθμισμα» στους εργοδότες για τη γενικευμένη χρήση τής Ψηφιακής Κάρτας Εργασίας (ΨΚΕ). Η κυβέρνηση δηλαδή, για να αποφύγει τις αντιδράσεις της εργοδοσίας στην υποχρεωτική και γενικευμένη χρήση της ΨΚΕ, την απάλλαξε από την καταβολή ασφαλιστικών εισφορών επί των προσαυξήσεων στην πρόσθετη εργασία.
Έτσι, από 6-3-2025, αναφορικά με τους μισθωτούς τού ιδιωτικού τομέα με πλήρη απασχόληση, τα ποσά που αντιστοιχούν σε προσαυξήσεις των επιδομάτων νυχτερινής εργασίας, αμοιβής υπερεργασίας, υπερωρίας και προσαύξησης αμοιβής για εργασία κατά τις Κυριακές και αργίες, ΔΕΝ υπόκεινται σε ασφαλιστικές εισφορές (εργατικές και εργοδοτικές), όπως εξειδικεύεται και με παραδείγματα στην υπ’αριθ. 8/2025 Εγκύκλιο του ΕΦΚΑ.
Πρόκειται για ρύθμιση που θα επιφέρει στο μέλλον δυσμενείς συνέπειες στους εργαζόμενους αφού θα προσφέρουν νυχτερινή εργασία, υπερεργασία, υπερωρίες και εργασία κατά τις Κυριακές κ.λπ. χωρίς να είναι ασφαλισμένοι σε περίπτωση πιθανού εργατικού ατυχήματος και χωρίς να αυξάνουν τα ένσημά τους για τη μελλοντική συνταξιοδότησή τους.
IV. Με τον νέο εργατικό νόμο 5239/2025 (άρθρο 73) η κυβέρνηση καταργεί τις ασφαλιστικές εισφορές στις οικειοθελείς παροχές τού εργοδότη και στις προσαυξήσεις των ΣΣΕ
Σύμφωνα με τον νέο εργατικό νόμο 5239/2025 (άρθρο 73), η κυβέρνηση καταργεί τις ασφαλιστικές εισφορές και επί όλων των οικειοθελών παροχών των εργοδοτών προς τους εργαζόμενους καθώς και επί των προσαυξήσεων σε ορισμένα επιδόματα που προβλέπονται από Συλλογικές Συμβάσεις Εργασίας (ΣΣΕ)! Αυτό θα έχει ως αποτέλεσμα την περαιτέρω μείωση στις νέες συντάξεις του ιδιωτικού τομέα αλλά θα στερήσει και χρήσιμους πόρους από τον ΕΦΚΑ και γενικά από το ασφαλιστικό σύστημα της χώρας.
Από όλα τα παραπάνω, γίνεται σαφές ότι η κατάργηση των ασφαλιστικών εισφορών στη νυχτερινή εργασία, την υπερεργασία, τις υπερωρίες, την αμοιβή για εργασία κατά τις Κυριακές και αργίες, για τους εργαζομένους με πλήρη απασχόληση, στις οικειοθελείς παροχές των εργοδοτών καθώς και σε επιδόματα που προβλέπονται από ΣΣΕ, δεν είναι στη σωστή κατεύθυνση διότι, αφενός μεν θα περιοριστούν τα έσοδα του ΕΦΚΑ, αφετέρου δε -και κυρίως- θα μειωθούν οι συντάξεις των νέων ασφαλισμένων καθόσον υπερεργασία, υπερωρίες, νυχτερινά και εργασία κατά τις Κυριακές και αργίες συμβάλλουν στον συντάξιμο μισθό και συνυπολογίζονται για το τελικό ύψος τής σύνταξής τους.
Η κυβέρνηση θα μπορούσε να βρει άλλους τρόπους για να ενισχύσει την εργοδοσία (κυρίως του τουρισμού, της εστίασης αλλά και του λιανεμπορίου και της βιομηχανίας), χωρίς να στερήσει τους μελλοντικούς συνταξιούχους από σημαντικό τμήμα τής σύνταξής τους καταργώντας τις ασφαλιστικές εισφορές σε όλες τις παραπάνω μορφές αμειβόμενης μισθωτής εργασίας (πέραν του 8ώρου).
Κατά συνέπεια, είναι προφανές ότι οι χαμηλοί μισθοί και η φτωχοποίηση των μισθωτών τού ιδιωτικού τομέα («working poors») θα εντείνει περαιτέρω τη «συνταξιοδοτική φτώχεια» («pension poverty») των σημερινών αλλά και των μελλοντικών συνταξιούχων. Όχι μόνο ως συνέπεια των μνημονιακών περικοπών και της απαγόρευσης της αύξησης των συντάξεων («πάγωμα» αυξήσεων) μέχρι τον Δεκέμβριο του 2022 (άρθρο 3 ν. 4475/2017), αλλά και λόγω της σημερινής μείωσης των μισθών τού ιδιωτικού τομέα, κυρίως μέσω της υπερφορολόγησής τους αλλά και του θηριώδη πληθωρισμού που, παρά τις όποιες προσπάθειες, παραμένει ο υψηλότερος στην ΕΕ.
Έτσι η φτωχοποίηση μισθωτών και συνταξιούχων, που αποτελούν «συγκοινωνούντα δοχεία», συντηρείται, γενικεύεται και με τις πρόσφατες εξαγγελίες τής σημερινής κυβέρνησης δυστυχώς ενισχύεται και θα πλήξει κυρίως τους νέους συνταξιούχους τού ιδιωτικού τομέα.
Αλέξης Π. Μητρόπουλος
Καθηγητής ΕΚΠΑ-Πρόεδρος ΕΝΥΠΕΚΚ
