Επτά χρόνια είναι αρκετά για να αλλάξει μια χώρα. Είναι όμως αρκετά και για να ξεχάσουμε πόσο κόστιζε ένα σπίτι, πόσο πληρώναμε στο σούπερ μάρκετ, πόσο ήταν ο μισθός μας και – κυρίως – τι μπορούσαμε να κάνουμε με αυτόν.
Τον Ιούλιο του 2019 η Νέα Δημοκρατία ανέλαβε τη διακυβέρνηση της χώρας. Επτά χρόνια αργότερα, ακούμε για την Ελλάδα που άλλαξε, την οικονομία που αναπτύσσεται, τους μισθούς που αυξάνονται και, εσχάτως, για τη «συγκλονιστική περίοδο ευημερίας» που διανύουμε.
Υπάρχει μόνο ένα μικρό πρόβλημα.
Η ευημερία αυτή δυσκολεύεται αρκετά να περάσει την πόρτα των ελληνικών νοικοκυριών.
*** Το 2019 ο κατώτατος μισθός ήταν 650 ευρώ. Σήμερα είναι 920 ευρώ. Στα χαρτιά, λοιπόν, ο εργαζόμενος έχει σαφώς περισσότερα χρήματα στην τσέπη του.
Μόνο που η τσέπη έχει και μια τρύπα.
Και από εκεί περνούν κάθε μήνα το σούπερ μάρκετ, το νοίκι, το ρεύμα, η βενζίνη, το τηλέφωνο, το ίντερνετ και όλα εκείνα τα μικρά και μεγάλα που συνθέτουν αυτό που οι οικονομολόγοι αποκαλούν «κόστος ζωής» και οι υπόλοιποι απλώς «πώς θα βγει ο μήνας».
Η Ελλάδα, άλλωστε, εξακολουθεί να βρίσκεται στις τελευταίες θέσεις της Ευρωπαϊκής Ένωσης στους μισθούς.
Και η συνολική απόσταση από την Ευρώπη παραμένει μεγάλη. Το 2025 το κατά κεφαλήν ΑΕΠ της Ελλάδας, σε μονάδες αγοραστικής δύναμης, βρισκόταν μόλις στο 68% του μέσου όρου της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Τελευταία θέση, μαζί με τη Βουλγαρία.
*** Κι εδώ αρχίζει το ωραίο.
Διότι θα περίμενε κανείς μια χώρα με τέτοια εισοδήματα να διαθέτει και αντιστοίχως χαμηλότερο κόστος ζωής.
Έλα όμως που δεν λειτουργεί ακριβώς έτσι.
*** Στα τρόφιμα, για παράδειγμα, τα στοιχεία της Eurostat για το 2024 τοποθετούσαν την Ελλάδα πάνω από τον μέσο όρο της ΕΕ ως προς το επίπεδο τιμών, παρά το τεράστιο χάσμα στους μισθούς.
Στα καύσιμα τα πράγματα είναι ακόμη πιο εύγλωττα. Στα μέσα Σεπτεμβρίου η αμόλυβδη 95 κόστιζε στην Ελλάδα περίπου 2,16 ευρώ το λίτρο, έναντι περίπου 1,92 ευρώ στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Δηλαδή περίπου 12% ακριβότερα.
Στο ρεύμα η εικόνα είναι διαφορετική σε ονομαστικές τιμές, αλλά γίνεται πολύ βαρύτερη όταν το κόστος υπολογιστεί με όρους αγοραστικής δύναμης. Αντίστοιχα, στις τηλεπικοινωνίες οι ευρωπαϊκές συγκρίσεις λαμβάνουν υπόψη και την αγοραστική δύναμη, ακριβώς επειδή το ίδιο ποσό δεν επιβαρύνει με τον ίδιο τρόπο ένα ελληνικό και ένα πολύ υψηλότερο ευρωπαϊκό εισόδημα.
Κοινώς, μπορεί να έχουμε από τους χαμηλότερους μισθούς της Ευρώπης, αλλά οι λογαριασμοί μας δεν έχουν κάνει… update.
*** Και κάπου εδώ αποκτά πραγματικό ενδιαφέρον η συζήτηση για τα περίφημα «καρτέλ».
Γιατί είτε τα ονομάσουμε καρτέλ, είτε «ολιγοπώλια», είτε «αγορές περιορισμένου ανταγωνισμού», το αποτέλεσμα για τον καταναλωτή μετριέται στο ταμείο.
Και η πατέντα Μητσοτάκη για την αντιμετώπισή του είναι πραγματικά αξιοθαύμαστη.
Όταν ακριβαίνει το ρεύμα, επιδοτούμε το ρεύμα. Όταν η ακρίβεια θερίζει, ανακαλύπτουμε κάποιο pass. Όταν τα νοικοκυριά δεν αντέχουν το κόστος, επιστρέφουμε ένα μέρος των χρημάτων που έχουν ήδη πληρώσει.
Αντί, δηλαδή, να αντιμετωπίζεται η αιτία, επιδοτείται ξανά και ξανά η δυνατότητα του καταναλωτή να πληρώνει το αποτέλεσμα.
Το κράτος βάζει χρήματα στη μία τσέπη του πολίτη, ο πολίτης τα βγάζει από την άλλη και τα αφήνει στο ταμείο.
Μέχρι το επόμενο pass.
*** Αν πάντως υπάρχει ένας τομέας στον οποίο η «συγκλονιστική ευημερία» γίνεται ακόμη περισσότερο αισθητή, αυτός είναι η στέγη.
Οι τιμές των κατοικιών έχουν ακολουθήσει μια ξέφρενη πορεία. Το σπίτι που το 2019 σκεφτόσουν αν μπορείς να αγοράσεις, το 2026 σκέφτεσαι αν μπορείς να το κοιτάξεις.
Για τους υπόλοιπους υπάρχει φυσικά το ενοίκιο. Και όλοι ξέρουμε πού έχουν πάει οι τιμές.
*** Και μετά αναρωτιόμαστε γιατί δεν γεννιούνται παιδιά.
Το 2019 στην Ελλάδα καταγράφηκαν 83.628 γεννήσεις.
Το 2024 ήταν 68.467.
Περίπου 15.000 λιγότερες γεννήσεις μέσα σε μόλις πέντε χρόνια. Μείωση περίπου 18%.
Κάθε τόσο, λοιπόν, ανακαλύπτουμε ξανά το «εθνικό πρόβλημα» του δημογραφικού, διοργανώνουμε συνέδρια, παρουσιάζουμε εθνικά σχέδια και αναζητούμε κίνητρα για τα νέα ζευγάρια.
Τα οποία νέα ζευγάρια πρέπει προηγουμένως να βρουν σπίτι.
Και να το πληρώσουν.
Και μετά να πληρώσουν και όλα τα υπόλοιπα.
Πραγματικά ανεξήγητο γιατί δεν κάνουν παιδιά.
*** Βεβαίως, μέσα σε αυτά τα επτά χρόνια υπάρχουν και δείκτες που βελτιώθηκαν. Η ανεργία έχει μειωθεί σημαντικά, περισσότεροι άνθρωποι εργάζονται και οι ονομαστικοί μισθοί είναι υψηλότεροι.
Μόνο που αυτό ακριβώς κάνει το ερώτημα ακόμη πιο ενδιαφέρον.
Αφού η οικονομία μεγαλώνει, η ανεργία πέφτει και οι μισθοί ανεβαίνουν, γιατί η καθημερινότητα εξακολουθεί να μοιάζει τόσο ακριβή;
Ίσως επειδή δεν αρκεί να κοιτάς πόσα ευρώ μπαίνουν στον λογαριασμό. Πρέπει να κοιτάς και πόσα πράγματα αγοράζουν.
Αυτή είναι ίσως και η πιο ενδιαφέρουσα «φωτογραφία» της Ελλάδας του 2026.
Η ΝΤΑΜΑ
ΠΗΓΗ DOCUMENTO
