Μαριάνθη Πελεβάνη
Υπάρχει ένας πολύ απλός τρόπος να καταλάβει κανείς πώς λειτουργεί η Πολιτική Προστασία επί κυβέρνησης Μητσοτάκη: να κοιτάξει πρώτα τις φωτογραφίες από τα εγκαίνια και μετά να κοιτάξει τις φωτογραφίες από την πρώτη γραμμή της φωτιάς.
Στις πρώτες θα δει τον πρωθυπουργό μπροστά στα ολοκαίνουργια Diamond DA62 MPP, να μιλά για «ιστορική στιγμή», «ποιοτικό άλμα» και «τη μεγαλύτερη επένδυση στην ανθεκτικότητα της πατρίδας μας».
Στις δεύτερες θα συναντήσει ένα Unimog του 1965, εξουθενωμένους πυροσβέστες να επιχειρούν στα όρια των αντοχών τους, ελλείψεις σε προσωπικό και εξοπλισμό και εθελοντές να μπαίνουν στη φωτιά με ό,τι μέσα διαθέτουν.
Από τη μία η βιτρίνα της «ανθεκτικότητας». Από την άλλη οι άνθρωποι που καλούνται να την πληρώσουν με τη δουλειά, την εξάντληση και, κάποιες φορές, τη ζωή τους. Και ανάμεσα στις δύο εικόνες βρίσκεται η πολιτική επιλογή.
Τον Νοέμβριο του 2025 ο Κυριάκος Μητσοτάκης παρουσίασε τα Diamond ως τα «πρώτα ιδιόκτητα πυροσβεστικά αεροσκάφη στην ιστορία του Πυροσβεστικού Σώματος». Η κυβέρνηση τα έβαλε στη βιτρίνα της «νέας εποχής» για την Πολιτική Προστασία.
Μόνο που, όπως αποκάλυψε το Tvxs, όταν ήρθε η φετινή αντιπυρική περίοδος τα Diamond δεν χρησιμοποιήθηκαν, καθώς δεν είχε ολοκληρωθεί εγκαίρως η διαδικασία για την πρόσληψη των πιλότων τους.
Και κάπως έτσι συνοψίζεται το κυβερνητικό μοντέλο: Το αεροπλάνο υπάρχει. Ο πιλότος όχι. Αλλά η τελετή έγινε.
Γιατί στην Ελλάδα του γαλάζιου επιτελικού κράτους η αγορά του εξοπλισμού είναι πολιτικό επίτευγμα. Η στελέχωση, η εκπαίδευση, η συντήρηση και η πραγματική λειτουργία του είναι μάλλον λεπτομέρειες.
Το «Αιγίς» και η Πολιτική Προστασία ως αγορά
Κωμικοτραγικών συνέχεια… λοιπόν και την ώρα που η κυβέρνηση διαφημίζει δισεκατομμύρια για την Πολιτική Προστασία, οι πυροσβέστες της Λακωνίας καταγγέλλουν ότι ένα Unimog του 1965 στάλθηκε να επιχειρήσει στο Πόρτο Γερμενό.
Σύμφωνα με την καταγγελία, κατά τη διάρκεια της επιχείρησης το καπό του οχήματος αποκολλήθηκε από τη θέση του εξαιτίας της απογείωσης εναέριου μέσου από κοντινό σημείο. Ευτυχώς δεν τραυματίστηκε κανείς.
Τι απέγινε το «Αιγίς», το πρόγραμμα των 2,1 δισ. ευρώ που παρουσιάστηκε ως η μεγάλη μεταμόρφωση της Πολιτικής Προστασίας; Αγορά εξοπλισμού; Ίσως, σίγουρα όμως όπως αποδεικνύεται οι άνθρωποι που θα τον χρησιμοποιήσουν γίνονται κόστος. Και το κόστος πρέπει να περιορίζεται. Ακόμη κι αν είναι ο πυροσβέστης.
Εδώ βρίσκεται όμως η ουσία της ιδιωτικοποίησης. Η πυρόσβεση, η Πολιτική Προστασία, η υγεία, οι μεταφορές, η κοινωνική φροντίδα αντιμετωπίζονται με την ίδια λογική: ό,τι μπορεί να αγοραστεί από ιδιώτη, αγοράζεται. Ό,τι μπορεί να γίνει εργολαβία, γίνεται εργολαβία. Και ό,τι δεν μπορεί να ιδιωτικοποιηθεί πλήρως, πιέζεται να λειτουργήσει με ιδιωτικοοικονομικά κριτήρια.
Ο πυροσβέστης ως «κόστος»
Οι εποχικοί πυροσβέστες ζητούν 12μηνη εργασία, σταθερή σχέση εργασίας και αξιοποίηση της εμπειρίας τους όλο τον χρόνο στην πρόληψη και τη δασοπροστασία.
Η απάντηση της κυβέρνησης είναι περισσότερες υπερωρίες. Περισσότερες νυχτερινές βάρδιες. Περισσότερες Κυριακές. Περισσότερες ώρες. Δηλαδή, αντί να προσθέσουμε ανθρώπους στο σύστημα, πιέζουμε περισσότερο αυτούς που ήδη υπάρχουν.
Η εργασία παραμένει ελαστική, η εξάντληση γίνεται επιχειρησιακό σχέδιο και η μόνιμη στελέχωση μετατρέπεται σε δημοσιονομικό «κόστος».
Κι όμως, η πρόληψη δεν γίνεται όταν αρχίσει η φωτιά. Γίνεται τον χειμώνα. Με ανθρώπους που καθαρίζουν δάση, συντηρούν εξοπλισμό, σχεδιάζουν, εκπαιδεύονται, γνωρίζουν το έδαφος και είναι διαθέσιμοι όλο τον χρόνο.
Και όποιος μιλάει, τι γίνεται; Τι γίνεται όταν οι ίδιοι οι πυροσβέστες καταγγέλλουν ότι κάτι δεν λειτουργεί;
Ρεπορτάζ του in έχει καταγράψει καταγγελίες νυν και πρώην αξιωματικών για δυσμενείς μεταθέσεις, υποβάθμιση, πειθαρχικές διαδικασίες και αυτεπάγγελτες αποστρατείες, τις οποίες οι ίδιοι συνδέουν με την κριτική που άσκησαν.
Ορισμένοι προσέφυγαν στο Συμβούλιο της Επικρατείας και δικαιώθηκαν. Συνδικαλιστές εποχικοί πυροσβέστες αντιμετώπισαν επίσης ΕΔΕ και ποινές μετά από δημόσιες καταγγελίες για ελλείψεις σε προσωπικό, οχήματα και εξοπλισμό.
Βέβαια, ένα κράτος που θέλει πραγματικά να προστατεύσει την κοινωνία θα έπρεπε να φοβάται το πρόβλημα και όχι εκείνον που το καταγγέλλει.
Για την κυβέρνηση ο πυροσβέστης που λέει ότι το όχημα είναι ακατάλληλο είναι «γκρινιάρης», ο εργαζόμενος που λέει ότι δεν υπάρχει προσωπικό είναι «συνδικαλιστικός αντίπαλος».
Ο καιρός δεν είναι νεοφιλελεύθερος
Η κυβέρνηση έχει ένα μεγάλο πλεονέκτημα: τον καιρό. Ο καιρός μπορεί να γίνει ο τέλειος αποδιοπομπαίος τράγος. Φυσάει πολύ. Έχει καύσωνα. Έχει ξηρασία. Η κλιματική κρίση κάνει τα πάντα δυσκολότερα.
Όλα αυτά είναι πραγματικά. Αλλά ο άνεμος δεν αποφασίζει να μην προσλάβει πιλότους. Η ξηρασία δεν αποφασίζει να κρατήσει τους πυροσβέστες εποχικούς. Ο καύσωνας δεν αγοράζει παλιά οχήματα. Η κλιματική κρίση δεν υπογράφει συμβάσεις με ιδιώτες.
Και η φωτιά δεν αποφασίζει πόσα χρήματα θα πάνε στην πρόληψη και πόσα στις εργολαβίες. Αυτές είναι πολιτικές επιλογές.
Και ακριβώς επειδή η κλιματική κρίση είναι εδώ, το κράτος θα έπρεπε να κάνει το ακριβώς αντίθετο από αυτό που επιβάλλει η αγορά: να ενισχύσει τις δημόσιες υπηρεσίες, να κάνει μόνιμες τις θέσεις εργασίας, να επενδύσει στην πρόληψη, να εξασφαλίσει ασφαλή μέσα και να βάλει την ανθρώπινη ζωή πάνω από το κόστος.
Δεν πρόκειται για κυβερνητική ανεπάρκεια. Είναι η λογική της αγοράς, σύμφωνα με την οποία τα κέρδη ιδιωτικοποιούνται, αλλά το κόστος κοινωνικοποιείται.
Το πληρώνουν οι πυροσβέστες με την εξάντληση και τη ζωή τους. Οι κάτοικοι με τα σπίτια τους. Η κοινωνία με τα δάση της. Η φύση με τα ζώα της και όλα τα ζωντανά της.
ΠΗΓΗ TVXS
