Η κατάρρευση της αμερικανικής στρατηγικής αποκλεισμού των Στενών του Hormuz φαίνεται να αφήνει τον Λευκό Οίκο με μοναδική δίοδο τη διπλωματία.
Παράλληλα, το καθεστώς Netanyahu προβαίνει το ίδιο σε απευθείας διαπραγματεύσεις με την κυβέρνηση του Λιβάνου, εντούτοις, οι συνομιλίες που ξεκίνησαν στις 14/4 διεξάγονται σε εξόχως ψυχρό κλίμα.
Παρά ταύτα, η Hezbollah, ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε μια σειρά επιθέσεων εναντίον ισραηλινών στρατιωτικών θέσεων και πόλεων του Βορρά.
Από την πλευρά του, ο πρόεδρος της Κίνας Xi, προέβη για πρώτη φορά σε μία ευθεία αντιπολεμική παρέμβαση, προειδοποιώντας, ότι ο κόσμος δεν μπορεί να διακινδυνεύσει να επιστρέψει «στον νόμο της ζούγκλας», ασκώντας έτσι σαφή κριτική στις ΗΠΑ.
Trump: Ολοταχώς για διαπραγματεύσεις με το Ιράν εντός 48 ωρών
Συγκεκριμένα, ο Αμερικανός πρόεδρος Donald Trump τόνισε στη New York Post ότι οι συνομιλίες με το Ιράν «θα μπορούσαν να πραγματοποιηθούν μέσα στις επόμενες δύο ημέρες» στο Πακιστάν.
Ο Trump διευκρίνισε ότι οι ΗΠΑ κλίνουν προς τη διεξαγωγή συνομιλιών στο Ισλαμαμπάντ, την πρωτεύουσα του Πακιστάν.
Ξεκίνησαν οι συνομιλίες μεταξύ Λιβάνου και Ισραήλ
Την ίδια στιγμή, στις 14/4 ξεκίνησαν συνομιλίες μεταξύ Ισραήλ και Λιβάνου στην Ουάσιγκτον, οι οποίες είναι και οι πρώτες εδώ και δεκαετίες.
Ο τελευταίος μακροχρόνιος γύρος διαπραγματεύσεων μεταξύ Βηρυτού και Τελ Αβίβ ακολούθησε την εισβολή του Ισραήλ στον Λίβανο το 1982 και οδήγησε σε μια βραχύβια συμφωνία που αργότερα κατέρρευσε.
Τώρα, καθώς το Ισραήλ έχει εισβάλει και πάλι στο νότιο Λίβανο εν μέσω της σύγκρουσης με τη Hezbollah, η συνάντηση ξεκινά υπό μια παρόμοια πίεση πολέμου.
Οι δύο χώρες δεν έχουν διπλωματικές σχέσεις και τεχνικά βρίσκονται σε πόλεμο από το 1948.
Σε ψυχρό κλίμα και… άνευ χειραψίας
Ο πρέσβης του Ισραήλ στις ΗΠΑ, Yechiel Leiter, ποζάρει για μια φωτογραφία μαζί με την ομόλογό του από τον Λίβανο, Nada Hamadeh, στην αρχή της συνάντησής τους στην Ουάσινγκτον, η οποία αποτελεί την υψηλότερου επιπέδου συνάντηση που έχει πραγματοποιηθεί ποτέ μεταξύ των δύο χωρών.
Αν και ένας Αμερικανός αξιωματούχος είχε δηλώσει στους The Times of Israel ότι οι δύο πρέσβεις θα έκαναν χειραψία, οι εκπρόσωποι Λιβάνου και Ισραήλ απέφυγαν να το πράξουν πριν εισέλθουν σε μια αίθουσα στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ για συνομιλίες κεκλεισμένων των θυρών, μαζί με τον Αμερικανό υπουργό Εξωτερικών Marco Rubio, τον σύμβουλο του Στέιτ Ντιπάρτμεντ Mike Needam, τον Αμερικανό πρέσβη στο Λίβανο Michel Issa και τον Αμερικανό πρέσβη στον ΟΗΕ Mike Waltz.
Οι έξι αξιωματουχοι δεν δέχτηκαν ερωτήσεις πριν τις συνομιλίες τους.
Guardian: «Δεν υπάρχει σενάριο παράδοσης όπλων από τη Hezbollah»
«Οι προσδοκίες για τις συνομιλίες είναι χαμηλές. Ο Λίβανος προσήλθε στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων με ελάχιστη διαπραγματευτική ισχύ, καθώς δεν μπορεί να ελέγξει τις ενέργειες της Hezbollah και έχει λίγα να προσφέρει στο Ισραήλ», σχολιάζει ο ανταποκριτής του Guardian στον Λίβανο, Γουίλιαμ Χρήστου.
«Επίσης, δεν είναι σαφές πόσο περιθώριο διαπραγμάτευσης διαθέτει η κυβέρνηση του Λιβάνου, καθώς η χώρα είναι βαθιά διχασμένη ως προς το αν πρέπει να συνομιλήσει απευθείας με το Ισραήλ», τονίζει και προσθέτει:
«Μεγάλο μέρος του πληθυσμού του Λιβάνου είναι βαθιά προβληματισμένο ως προς τις συνομιλίες, καθώς δεν βλέπει καμία εγγύηση ότι μια διπλωματική συμφωνία θα σταματήσει τις ισραηλινές επιθέσεις στη χώρα, οι οποίες είναι σχεδόν συνεχείς από τις 8 Οκτωβρίου 2023. Ομοίως, πολλοί Λιβανέζοι δεν βλέπουν ένα σενάριο στο οποίο η Hezbollah θα συμφωνούσε να παραδώσει τα όπλα της».
CENTCOM: Στον αποκλεισμό του Ιράν συμμετέχουν πάνω από 10.000 στρατιωτικοί, πλοία και αεροσκάφη
Η αμερικανική επιβολή αποκλεισμού στα ιρανικά λιμάνια περιλαμβάνει περισσότερους από 10.000 στρατιωτικούς, πάνω από δώδεκα πολεμικά πλοία και δεκάδες αεροσκάφη, ανακοίνωσε από την πλευρά της, η Κεντρική Διοίκηση των ΗΠΑ.
“Κατά τις πρώτες 24 ώρες, κανένα πλοίο δεν κατάφερε να περάσει τον αμερικανικό αποκλεισμό, ενώ 6 εμπορικά πλοία συμμορφώθηκαν με τις οδηγίες των αμερικανικών δυνάμεων να επιστρέψουν και να εισέλθουν εκ νέου σε ιρανικό λιμάνι στον Κόλπο του Ομάν”, ανέφερε η διοίκηση σε ανακοίνωσή της, μία ημέρα μετά την έναρξη ισχύος του αποκλεισμού που ανακοίνωσε ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trumpo, σύμφωνα με το Reuters.
“Ο αποκλεισμός εφαρμόζεται αμερόληπτα σε πλοία όλων των χωρών που εισέρχονται ή εξέρχονται από ιρανικά λιμάνια και παράκτιες περιοχές, συμπεριλαμβανομένων όλων των ιρανικών λιμανιών στον Αραβικό Κόλπο και στον Κόλπο του Ομάν.
Οι αμερικανικές δυνάμεις υποστηρίζουν την ελευθερία της ναυσιπλοΐας για πλοία που διέρχονται από το Στενό του Ορμούζ προς και από μη ιρανικά λιμάνια”, ανέφερε.
Παρέμβαση βόμβα από τον Xi Jinping: Η Κίνα δεν θα επιτρέψει την επικράτηση του νόμου της ζούγκλας
Στις πιο σαφείς δημόσιες τοποθετήσεις του μέχρι σήμερα για τον αμερικανοϊσραηλινό πόλεμο με το Ιράν, ο πρόεδρος της Κίνας, Xi Jinping, δήλωσε την Τρίτη 14/4 ότι ο κόσμος δεν μπορεί να διακινδυνεύσει να επιστρέψει «στον νόμο της ζούγκλας», ασκώντας έμμεση αλλά σαφή κριτική στις ΗΠΑ.
«Η διατήρηση της ισχύος του διεθνούς δικαίου σημαίνει ότι δεν το χρησιμοποιούμε μόνο όταν μας εξυπηρετεί και δεν το εγκαταλείπουμε όταν δεν μας συμφέρει», ανέφερε κατά τη διάρκεια συνάντησής του στο Πεκίνο με τον διάδοχο του θρόνου του Άμπου Ντάμπι.
Υπέρ του Ιράν η… ζυγαριά στο Hormuz, τα 3 σενάρια που δείχνουν φιάσκο ΗΠΑ
Υπέρ του Ιράν διαμορφώνεται η ισορροπία δυνάμεων στο Στενό του Hormuz μετά και την απόφαση του προέδρου των ΗΠΑ, Donald Trump να επιβάλλει ναυτικό αποκλεισμό.
Σύμφωνα με το ιρανικό πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, τρία πιθανά σενάρια δείχνουν ότι το Ιράν διατηρεί το πάνω χέρι…
Όπως αναφέρεται, στις παρούσες συνθήκες, μπορούν να εξεταστούν τρία βασικά σενάρια για τη διέλευση πλοίων από το Στενό του Hormuz:
Το πρώτο σενάριο αφορά χώρες που θεωρούνται σύμμαχοι ή κοντινές στις Ηνωμένες Πολιτείες και επιθυμούν να μεταφέρουν πετρέλαιο ή εμπορεύματα μέσω αυτού του περάσματος.
Σε αυτή την περίπτωση, οι χώρες αυτές μπορούν να πληρώνουν τέλη και να διέρχονται.
Σε ένα τέτοιο πλαίσιο, το αν οι ΗΠΑ θα επιχειρούσαν ή όχι να κατασχέσουν τα πλοία δεν επηρεάζει καθοριστικά τα συμφέροντα του Ιράν.
Το δεύτερο σενάριο αφορά χώρες όπως η Κίνα και η Ρωσία, οι οποίες θεωρούνται μεγάλες δυνάμεις.
Σε αυτή την περίπτωση θεωρείται απίθανο οι ΗΠΑ να εμπλακούν σε άμεση αντιπαράθεση μαζί τους ή να επιχειρήσουν να κλείσουν τη θαλάσσια οδό με τρόπο που θα οδηγούσε σε στρατιωτική σύγκρουση.
Το τρίτο σενάριο περιλαμβάνει χώρες που έχουν πιο στενές σχέσεις με το Ιράν, όπως ορισμένοι γείτονες, μεταξύ των οποίων το Ιράκ.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ενδέχεται να μην τίθεται καν ζήτημα επιβολής τελών ή να υπάρχουν ευνοϊκότεροι όροι διέλευσης.
Επιπλέον, οι ίδιες οι ΗΠΑ έχουν δηλώσει ότι σε περίπτωση μη πληρωμής δεν θα εμποδίζουν τη διέλευση.
Συνολικά, με βάση αυτά τα τρία σενάρια, φαίνεται ότι σε κάθε περίπτωση η ισορροπία ισχύος γέρνει υπέρ του Ιράν και ότι το πλεονέκτημα σε αυτή την εξίσωση βρίσκεται στην πλευρά του Ιράν.
Το τέλμα του Trump
Με τον πρόεδρο των ΗΠΑ, Donald Trump να βιώνει ένα πρωτοφανές τέλμα, το Al Mayadeen σε άρθρο του εξετάζει τους λόγους της αποτυχίας των αμερικανικών σχεδίων επιβολής των όρων του.
Οι ιρανικές ένοπλες δυνάμεις ως απάντηση στην ανακοίνωση του προέδρου των ΗΠΑ Donald Trump για ναυτικό αποκλεισμό του Στενού του Hormuz, διαμόρφωσαν μια εξίσωση που υπερβαίνει τα όρια του ίδιου του θαλάσσιου περάσματος, με τίτλο: «λιμάνια έναντι λιμανιών».
Σύμφωνα με αυτή την εξίσωση, η Τεχεράνη διεύρυνε το πεδίο ώστε να περιλαμβάνει ολόκληρη τη ναυτική υποδομή στον Περσικό Κόλπο και τη Θάλασσα του Ομάν, δηλώνοντας ξεκάθαρα ότι η ασφάλεια των λιμανιών αποτελεί μέρος μιας συνολικής αποτρεπτικής εξίσωσης: ή για όλους ή για κανέναν.
Το ερώτημα που τίθεται είναι κατά πόσο οι ΗΠΑ μπορούν, απέναντι σε αυτή τη νέα εξέλιξη, να επιβάλουν τη δική τους εξίσωση στο Στενό του Hormuz.
Οι σπασμωδικές κινήσεις
Η ανακοίνωση του Donald Trump για ναυτικό αποκλεισμό του Στενού του Hormuz.δεν αποτελεί ξαφνική μεταβολή στην πορεία του πολέμου με το Ιράν, ενός πολέμου που ξεκίνησε με τη στρατηγική των «μέγιστων κυρώσεων», συνεχίστηκε με τον «12ήμερο πόλεμο», έπειτα με προσπάθειες πρόκλησης εσωτερικής αναταραχής, και στη συνέχεια με απειλές αεροπλανοφόρων και πολεμικών πλοίων για ευρεία επίθεση.
Τελικά, η αμερικανοϊσραηλινή επιθετικότητα κατά του Ιράν – διάρκειας 40 ημερών – δεν πέτυχε κανέναν από τους στόχους της.
Μετά από έναν κύκλο διαπραγματεύσεων στο Ισλαμαμπάντ που διήρκεσε 21 ώρες και οδήγησε σε προσχέδιο συμφωνίας, οι ΗΠΑ, μη μπορώντας να επιτύχουν αποφασιστική πρόοδο και εν μέσω ιρανικής επιμονής, επέστρεψαν στην κλιμάκωση μέσω των θαλάσσιων οδών.
Η ανακοίνωση του αποκλεισμού δείχνει την αδυναμία των ΗΠΑ να επιβάλλουν τους όρους τους στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων και έτσι εξηγείται η μετατόπιση προς … εργαλεία θαλάσσιας πίεσης.
Επιπλέον, υπενθυμίζεται ότι ο Trump είχε στο παρελθόν υποσχεθεί να διασφαλίσει την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στο Στενό του Hormuz, γεγονός που αναδεικνύει μια εμφανή αντίφαση και σύγχυση στη διαχείριση της κρίσης.
Τα δεδομένα δείχνουν ότι η Ουάσινγκτον εξακολουθεί να μην κατανοεί τη φύση της ιρανικής στρατηγικής και τη διαχείριση της σύγκρουσης, γι’ αυτό και η ιρανική πλευρά δεν αιφνιδιάστηκε.
Η εξίσωση του Ιράν: «ασφάλεια για όλους ή για κανέναν»
Κατά τη διάρκεια του πολέμου και μετά από αυτόν, το Ιράν διαμόρφωσε την εξίσωση: «ασφάλεια για όλους ή για κανέναν».
Η βασική ιδέα είναι ότι η ελευθερία ναυσιπλοΐας δεν είναι απόλυτη, αλλά εξαρτάται από την ασφάλεια, την κυριαρχία και τη συμπεριφορά των εμπλεκομένων.
Σύμφωνα με το ιρανικό αφήγημα, η Τεχεράνη δεν επιδιώκει πλήρες κλείσιμο του Στενού του Hormuz, αλλά στοχευμένο έλεγχο και περιορισμό πλοίων που συνδέονται με τις ΗΠΑ και τους συμμάχους τους, διατηρώντας παράλληλα την κυκλοφορία για άλλες χώρες υπό όρους.
Στο ίδιο πλαίσιο, Ιρανοί αξιωματούχοι και στρατιωτικές πηγές υποστηρίζουν ότι το Στενό του Hormuz βρίσκεται υπό ιρανική κυριαρχία και ότι η ναυσιπλοΐα θα τελεί υπό στρατιωτικό έλεγχο.
«Ο αποκλεισμός μέσα στον αποκλεισμό»
Σύμφωνα με την ανάλυση, οι ΗΠΑ δεν αποκλείουν ένα ανοικτό στενό, αλλά προσπαθούν να δημιουργήσουν έναν «αποκλεισμό μέσα σε έναν ήδη υπάρχοντα αποκλεισμό».
Το Ιράν, λόγω γεωγραφικής θέσης, ελέγχει το κρίσιμο τμήμα του περάσματος και μπορεί να επηρεάζει τη ροή της ναυσιπλοΐας χωρίς να χρειάζεται πλήρη στρατιωτική κυριαρχία στη θάλασσα.
Οι ΗΠΑ, αν και διαθέτουν υπεροπλία, επιχειρούν από απόσταση και εξαρτώνται από ένα σχετικά σταθερό περιβάλλον — κάτι που δεν ισχύει πλέον.
Γιατί ο αμερικανικός αποκλεισμός δεν θα πετύχει
Δημοσιεύματα των New York Times και Bloomberg υπογραμμίζουν ότι η πλήρης αμερικανική επιβολή ελέγχου στο Στενό του Hormuz συγκρούεται με σύνθετες γεωγραφικές και στρατιωτικές συνθήκες.
Το Ιράν μπορεί να διαταράξει τη ναυσιπλοΐα με χαμηλό κόστος, ενώ οι ΗΠΑ δεν μπορούν να εγγυηθούν ασφαλή διέλευση, καθώς η πηγή της απειλής βρίσκεται μέσα στο ίδιο το στενό.
Η Τεχεράνη δεν χρειάζεται να κλείσει πλήρως το πέρασμα, αρκεί να δημιουργεί αβεβαιότητα και αυξημένο κόστος ασφάλισης και μεταφοράς, ώστε να αλλάζουν οι διεθνείς εμπορικές ροές.
Πορεία διαπραγματεύσεων
Παρά την ένταση, οι διαπραγματεύσεις δεν έχουν σταματήσει πλήρως, καθώς συνεχίζονται μεσολαβητικές προσπάθειες και αναγνωρίζεται το υψηλό κόστος μιας άμεσης σύγκρουσης.
Ωστόσο, η φύση των διαπραγματεύσεων έχει αλλάξει: οι ΗΠΑ επιχειρούν να αξιοποιήσουν την πίεση για παραχωρήσεις, ενώ το Ιράν χρησιμοποιεί τον χρόνο ως στρατηγικό πλεονέκτημα.
Συνομιλίες με τους όρους των ΗΠΑ
Η Ουάσινγκτον θεωρεί ότι οι βασικοί στόχοι στην αντιπαράθεση με το Ιράν έχουν ήδη επιτευχθεί και ότι η επιχείρηση μπορεί σταδιακά να τερματιστεί, δήλωσε σε συνέντευξή του στο Fox News ο Αντιπρόεδρος JD Vance.
Επισήμανε ότι ο Λευκός Οίκος θα προτιμούσε τη μετάβαση από τη στρατιωτική πίεση στη διπλωματία.
«Νομίζω ότι βρισκόμαστε σε μια κατάσταση όπου έχουμε επιτύχει τους στόχους μας.
Μπορούμε να αρχίσουμε να τερματίζουμε την επιχείρηση.
Θα προτιμούσα να την τερματίσουμε μέσω μεγάλων και επιτυχημένων διαπραγματεύσεων», δήλωσε ο Vance.
Παράλληλα, στην κυβέρνηση Trump δεν κρύβουν ότι οποιαδήποτε περαιτέρω συζήτηση είναι δυνατή μόνο με αμερικανικούς όρους.
Σύμφωνα με τον Vance, η απόφαση πλέον ανήκει στην Τεχεράνη, ωστόσο οι επαφές μπορεί να μην πραγματοποιηθούν αν οι ιρανικές αρχές δεν ανοίξουν το Στενό του Hormuz.
Το βασικό αντικείμενο της διαμάχης
Σε ξεχωριστό σημείο, ο Αντιπρόεδρος των ΗΠΑ καθόρισε και το βασικό αντικείμενο της διαμάχης — το εμπλουτισμένο ουράνιο.
Οι ΗΠΑ, εξήγησε, δεν ζητούν απλώς περιορισμούς, αλλά πλήρη απομάκρυνση αυτών των υλικών από το Ιράν και ουσιαστικό έλεγχο της πυρηνικής πολιτικής της χώρας.
«Δηλώσαμε ότι θέλουμε να μεταφερθεί εκτός της χώρας τους και θα θέλαμε να το αποκτήσουμε εμείς.
Έχουμε ξεκαθαρίσει πού είμαστε διατεθειμένοι να κάνουμε παραχωρήσεις και έχουμε επίσης ξεκαθαρίσει πού είναι απολύτως απαραίτητο τα πυρηνικά υλικά να απομακρυνθούν από το Ιράν», τόνισε ο JD Vance.
Σύμφωνα με τον ίδιο, ο Donald Trump θα ήθελε να δει το Ιράν να αναπτύσσεται και όχι να βρίσκεται σε απομόνωση.
Ωστόσο, αυτό — όπως είπε — είναι δυνατό μόνο εάν η Τεχεράνη δεν υπερβεί τις αμερικανικές «κόκκινες γραμμές» στο πυρηνικό της πρόγραμμα.
Υπό τις παρούσες συνθήκες, εκτιμά ότι μια συμφωνία θα μπορούσε να είναι επωφελής και για τις δύο πλευρές.
Η προηγούμενη συνάντηση απέτυχε
Οι διαπραγματεύσεις με το Ιράν, στις οποίες η Ουάσινγκτον είχε επενδύσει ως πιθανή καμπή προς την αποκλιμάκωση, ολοκληρώθηκαν χωρίς αποτέλεσμα.
Η συνάντηση πραγματοποιήθηκε στις 11 Απριλίου στο Ισλαμαμπάντ με τη μεσολάβηση του Πακιστάν και διήρκεσε σχεδόν 24 ώρες, όμως οι δύο πλευρές δεν κατάφεραν να συμφωνήσουν.
Από την πλευρά της Τεχεράνης συμμετείχαν ο πρόεδρος του κοινοβουλίου Mohammad Bagher Ghalibaf και ο υπουργός Εξωτερικών Abbas Araghchi.
Την αμερικανική αντιπροσωπεία ηγήθηκε ο αντιπρόεδρος JD Vance, ενώ συμμετείχαν επίσης ο ειδικός απεσταλμένος Steve Witkoff και ο Jared Kushner.
Η συνάντηση αποτέλεσε την πρώτη άμεση επαφή των πλευρών μετά από περισσότερα από 10 χρόνια και ουσιαστικά την πρώτη σε τέτοιο επίπεδο από το 1979.
Ωστόσο, ο Trump κατά τη διάρκεια των συνομιλιών επέλεξε να παρακολουθήσει αγώνες UFC μαζί με τον υπουργό Εξωτερικών Marco Rubio.