Ο στρατός της Βενεζουέλας θεωρείται καθοριστικός παράγοντας για την επόμενη μέρα στη χώρα μετά τη σύλληψη του προέδρου Νικολάς Μαδούρο από τις Ηνωμένες Πολιτείες, με τον υπουργό Άμυνας Βλαντιμίρ Παντρίνο Λόπεζ, να κρατά το «κλειδί» των εξελίξεων και να καθορίζει αν η χώρα θα οδηγηθεί σε πολιτική μετάβαση.
Διεθνείς αναλυτές συγκλίνουν σε ένα βασικό συμπέρασμα: χωρίς μια ξεκάθαρη στάση από τον Παντρίνο Λόπεζ, δεν μπορεί να υπάρξει βιώσιμη πολιτική μετάβαση, ούτε από την πλευρά της αντιπολίτευσης, ούτε στο πλαίσιο οποιουδήποτε σχεδίου υπό την επίβλεψη των ΗΠΑ, σύμφωνα με δημοσίευμα της κολομβιανής εφημερίδας El Espectador.
Ο Παντρίνο Λόπεζ ήταν ο πρώτος από τον στενό κύκλο του Μαδούρο που αντέδρασε δημόσια στις αμερικανικές επιθέσεις με πυραύλους και ρουκέτες στο Καράκας και τις πολιτείες Μιράντα, Αράγουα και Λα Γκουάιρα. Σε μήνυμά του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, χαρακτήρισε την επέμβαση των ΗΠΑ «εισβολή» και «τη μεγαλύτερη επίθεση κατά της χώρας, υποκινούμενη από την απληστία για τους στρατηγικούς της πόρους».
Παράλληλα, κάλεσε τον λαό της Βενεζουέλας να αποφύγει «το χάος και την αναρχία», διαμηνύοντας ότι «δεν θα μας συντρίψουν».
Ποιος είναι ο Βλαντιμίρ Παντρίνο Λόπεζ
Ο άνθρωπος που επί χρόνια εγγυήθηκε τη διατήρηση του Μαδούρο στην εξουσία αναδεικνύεται πλέον σε καθοριστικό παράγοντα για ό,τι πρόκειται να ακολουθήσει. Η πολιτική και στρατιωτική του διαδρομή είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τον Τσαβισμό και χαρακτηρίζεται από σταθερή, σχεδόν αδιατάρακτη πίστη στο καθεστώς.
Ο Παντρίνο Λόπεζ συγκαταλέγεται στους έμπιστους στρατιωτικούς του Ούγκο Τσάβες από τα πρώτα χρόνια του Τσαβισμού. Συμμετείχε στην αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος της 4ης Φεβρουαρίου 1992 εναντίον του πρώην προέδρου της Βενεζουέλας Κάρλος Αντρές Πέρεζ, ως διοικητής του Τάγματος Μπολιβάρ, αναμένοντας την εντολή να υποστηρίξει την τελική επίθεση κατά του προεδρικού μεγάρου Μιραφλόρες, εντολή που δεν δόθηκε ποτέ. Το γεγονός αυτό του επέτρεψε να αποφύγει τη φυλάκιση και να συνεχίσει απρόσκοπτα τη στρατιωτική του σταδιοδρομία.
Η αφοσίωσή του επισφραγίστηκε το 2002, όταν αρνήθηκε να αποκηρύξει τον Τσάβες κατά τη διάρκεια του πραξικοπήματος που τον απομάκρυνε προσωρινά από την εξουσία για 48 ώρες. Ο ρόλος του στην επιστροφή του Τσάβες στην προεδρία αποδείχθηκε καθοριστικός και ανταμείφθηκε με προαγωγές και διακρίσεις. Το 2012, ο Τσάβες τον διόρισε δεύτερο στην ιεραρχία του Στρατού και αρχηγό του Γενικού Επιτελείου, εδραιώνοντας τη θέση του ως μία από τις ισχυρότερες φυσιογνωμίες στο στρατιωτικό κατεστημένο της χώρας.
Σήμερα, τόσο στην Ουάσινγκτον όσο και στο εσωτερικό του τσαβιστικού μηχανισμού, όλα τα βλέμματα είναι στραμμένα στη στάση του απέναντι στην επιχείρηση που διέταξε ο Ντόναλντ Τραμπ και κατέληξε στη σύλληψη του Νικολάς Μαδούρο και της συζύγου του.
Παρότι ο Αμερικανός πρόεδρος έχει δηλώσει ότι δεν προτίθεται να συνεργαστεί με πρόσωπα του στενού κύκλου του Μαδούρο για τη μεταβατική περίοδο, έχει παραδεχτεί ότι υπήρξαν επαφές με την αντιπρόεδρο Ντέλσι Ροντρίγκες, η οποία κλήθηκε να καλύψει το κενό εξουσίας που άφησε η εισβολή των αμερικανικών δυνάμεων με την σύλληψη του Μαδούρο, όπως προβλέπει το Σύνταγμα της χώρας.
Παράλληλα, αμερικανικά μέσα αναφέρουν ότι ο Παντρίνο αποτελεί εδώ και καιρό αντικείμενο αναζήτησης από τις ΗΠΑ. Αξιοσημείωτο είναι ότι το όνομά του δεν περιλαμβάνεται στους καταλόγους του Στέιτ Ντιπάρτμεντ με αξιωματούχους που συνδέονται με παραβιάσεις ανθρωπίνων δικαιωμάτων ή διακίνηση ναρκωτικών, στοιχείο που ενισχύει τη βαρύτητά του σε διεθνές επίπεδο.
Ο στρατιωτικός παράγοντας ως κέντρο εξουσίας
Μετά τη σύλληψη του Μαδούρο, κατέστη σαφές ότι η ανώτατη στρατιωτική διοίκηση αποτελεί τον πραγματικό πυλώνα εξουσίας στο Καράκας. Παρά τις διαβεβαιώσεις της Ουάσινγκτον ότι δεν θα επιτρέψει σε στελέχη του Τσαβισμού να αναλάβουν την προεδρία και ότι θα διαχειριστεί τη χώρα μέχρι να υπάρξει μια «ορθή μετάβαση», ο ουσιαστικός έλεγχος της επικράτειας, των όπλων και των στρατευμάτων παραμένει στα χέρια των Ενόπλων Δυνάμεων.
Σε αυτό το πλαίσιο, ο Παντρίνο Λόπεζ ξεχωρίζει όχι μόνο λόγω του θεσμικού του ρόλου, αλλά και της ικανότητάς του να διατηρεί ενωμένο τον στρατιωτικό μηχανισμό. Σε αντίθεση με τους πολιτικούς πυλώνες του Τσαβισμού, που εμφανίζονται αποδυναμωμένοι, ο στρατός εξακολουθεί να διαθέτει συνοχή, διοικητική δομή και εδαφική παρουσία. Όπως επισημαίνουν οι αναλυτές, χωρίς μια ξεκάθαρη τοποθέτηση του υπουργού Άμυνας, καμία μετάβαση δεν μπορεί να θεωρηθεί ρεαλιστική.
Για τον ειδικό σε θέματα ασφάλειας Κάρλος Σολάρ, η αποχώρηση του Μαδούρο δεν συνεπάγεται αυτομάτως την κατάρρευση του καθεστώτος. Οι κρίσιμοι κρίκοι της αλυσίδας διοίκησης παραμένουν στο Καράκας και οι Ένοπλες Δυνάμεις διατηρούν τη συνοχή τους. «Αυτό δεν σημαίνει ότι το καθεστώς έπεσε, θα μπορούσε ακόμη και να εδραιωθεί περισσότερο», σημείωσε. Υπό αυτό το πρίσμα, ο Παντρίνο Λόπεζ λειτουργεί προς το παρόν περισσότερο ως εγγυητής της συνέχειας και της εσωτερικής τάξης, παρά ως ανατρεπτικός παράγοντας.
Σύμφωνα με διεθνείς αναλυτές, οι επόμενες ώρες θεωρούνται κρίσιμες για να διαπιστωθεί αν ο Παντρίνο Λόπεζ θα επιλέξει να συσπειρώσει τις τάξεις γύρω από τον Τσαβισμό, μπλοκάροντας κάθε προοπτική μετάβασης, ή αν θα ανοίξει ένα ρήγμα που θα επιτρέψει μια πολιτική διέξοδο.